BASF Crop Protection Polska
Dostosuj BASF do swoich potrzeb::
 
 
 
Wł.
Wył.
Dodaj uprawy
Wł.
Wył.
  • Burak
  • Chmiel
  • Kukurydza
  • Orzechy
  • Owoce
  • Pozostałe
  • Rośliny ozdobne
  • Rośliny strączkowe
  • Rzepak
  • Soja
  • Warzywa
  • Zboża
  • Ziemniak
  • Zioła
  • Burak cukrowy
  • Burak pastewny
  • Chmiel
  • Kukurydza
  • Orzechy
  • Jagody
  • Owoce pestkowe
  • Owoce ziarnkowe
  • Sady
  • Acacia
  • Banan
  • Buczyna
  • Cacao
  • Cebulowe
  • Chryzantemy
  • Clearfield Ryż
  • Cytrusy
  • Drzewa iglaste
  • Drzewa liściaste
  • Dynia ozdobna
  • Dąb
  • Eucalyptus
  • Fasola
  • Gorczyca
  • Goździk ogrodowy
  • Groch pastewny
  • Groch polny
  • Groch zwyczajny
  • Inne orzechy
  • Jodła
  • Kasztan jadalny
  • Kawa
  • Konietlica łąkowa
  • Korzenie i bulwy
  • Kostrzewa
  • Kozieradka
  • Kukurydza słodka
  • Kukurydza ziarno
  • Kupkówka pospolita
  • Kwiaty cięte
  • Lnicznik siewny
  • Mak
  • Mieszanka trawa-koniczyna
  • Mietlica
  • Migdał
  • Miskant
  • Modrak
  • Modrzew
  • Orzech brazylijski
  • Orzech laskowy
  • Orzech nerkowca
  • Orzechy makadamia
  • Orzesznik jadalny
  • Oset
  • Owoce jabłkowate
  • Palma olejowa
  • Pistacje
  • Proso
  • Pszenica orkisz
  • Rajgras wyniosły
  • Rozsadniki tytoniu
  • Rośliny doniczkowe
  • Rośliny doniczkowe
  • Rośliny strączkowe na ziarno
  • Rubber
  • Ryż Provisia
  • Ryż nieorganiczny
  • Róże
  • Skrobia ziemniaczana
  • Soczewica
  • Sosna
  • Sparceta siewna
  • Szkółka drzew i krzewów
  • Słonecznik
  • Trawnik
  • Tropical Fruits
  • Tymotka łąkowa
  • Tytoń
  • Vegetables Nursery
  • Warzywa owocne
  • Winogrona
  • Winogrona deserowe
  • Winogrona rodzynkowe
  • Winogrona stołowe
  • Wyczyniec łąkowy
  • Ziemniaki (ziarniaki)
  • Ziemniaki spożywcze
  • Zioła
  • Zioła aromatyczne i do naparów
  • Zioła liściaste
  • Zioła przyprawowe
  • Łodyga i trzpień
  • Świerk
  • Życica
  • Bób
  • Fasola
  • Fasola strączkowa
  • Groch pastewny
  • Groch polny
  • Groch zwyczajny
  • Koniczyna
  • Lucerna
  • Nostrzyk
  • Rośliny strączkowe
  • Seradela pastewna
  • Soczewica
  • Sparceta siewna
  • Łubin
  • Rzepak Clearfield
  • Rzepak ozimy
  • Soja
  • Cebulowe
  • Dyniowate
  • Kapustne
  • Pieczarki
  • Plantacje nasiene warzyw
  • Warzywa
  • Warzywa korzeniowe
  • Warzywa liściaste
  • Warzywa łodygowe
  • Jęczmień
  • Owies
  • Pszenica
  • Pszenżyto
  • Żyto
  • Ziemniak
  • Zioła aromatyczne do naparu
  • Zioła lecznicze
  • Zioła liściaste
  • Zioła przyprawowe

Podstawowe choroby roślin zbożowych zwalczane przez zaprawianie ziarna

Głownia pyląca jęczmienia, pszenicy, owsa
Ustilago nuda f. sp. tritici – pszenicy
Ustilago nuda f. sp. hordei – jęczmienia
Ustilago avenae – owsa




Głownia pyląca jęczmienia
fot. Paweł Kazikowski BASF Polska



Pierwsze objawy głowni pylącej widoczne są wraz z początkiem kłoszenia się zbóż. Zainfekowane rośliny dojrzewają wcześniej i młode kłosy zamiast ziaren zawierają skupienia zarodników, które są uwalniane w trakcie wyrastania kłosów z pochwy liściowej. Ocieranie się roślin poruszanych przez wiatr uszkadza osłonkę i powoduje uwalnianie i rozprzestrzenianie się zarodników na inne, zdrowe kłosy, a pozostałe nagie źdźbło świadczy Podstawowe choroby roślin zbożowych zwalczane przez zaprawienie ziarna stopnieniu. Liście porażonych roślin są początkowo chlorotyczne, a następnie zamierają. Na ich powierzchni rozwija się różowobiały, obfity nalot, złożony z grzybni patogena doprowadzając do powstania zbitej warstwy liści. Rośliny, które przeżywają mają zahamowany wzrost, a ich kłosy wytwarzają słabo wykształcone ziarna. Zarodniki z chorych roślin infekują ziarno zdrowych kłosów. W latach, gdy pokrywa śnieżna długo się utrzymuje, choroba może mieć ciężki przebieg. Duże obszary upraw mogą ulec zniszczeniu i często zachodzi konieczność ponownego zasiewu. Choroba może wystąpić również bez pokrywy śnieżnej, szczególnie przy mocnym zakażeniu materiału siewnego – w tym przypadku również u zbóż jarych. Głównym źródłem Microdochium nivale jest zakażone ziarno. Zarodniki pochodzące z porażonych siewek lub zaatakowanej podstawy źdźbła są roznoszone przez krople wody w górę rośliny, co prowadzi do infekcji kłosa. Wysoki poziom infekcji może doprowadzić do słabego umocowania i ukorzenienia się roślin w podłożu i znacznych strat w plonie. Zaprawianie ziarna może skutecznie chronić przed wystąpieniem choroby i zapewnić roślinom dobry start na wiosnę. Przenoszenie grzyba następuje przede wszystkim poprzez materiał siewny, ale także z gleby, ponieważ zarodniki potrafią przetrwać na resztkach pożniwnych o całkowitej utracie plonu z porażonego kłosa. Infekcja zdrowych ziarniaków najczęściej zachodzi w czasie kwitnienia zbóż. Optymalnymi warunkami do zakażenia kwiatków są: wysoka wilgotność i umiarkowane temperatury powietrza wynoszące od 16 do 22°C. Zarodniki mogą być przenoszone na odległość około 60 m i brak chorych kłosów na określonej plantacji nie jest wskaźnikiem, że zebrane z niej ziarno będzie wolne od tego patogena. Grzyb trwa w stanie uśpienia wewnątrz zarodka, aż do czasu wysiewu ziarna i kiełkowania. Następnie patogen rozwija się w rosnącym pędzie, aż do osiągnięcia zawiązków kłosa. Obecnie głownia pyląca jest coraz rzadziej obserwowana w uprawach zbożowych ze względu na stosowanie kwalifikowanego, zaprawionego materiału siewnego, który znacznie ogranicza występowanie tej choroby.

Śnieć cuchnąca
Tilletia tritici



Śnieć cuchnąca
fot. Barbara Krzyzińska IOR PIB Sośnicowice



Przed pojawieniem się kłosów nie można zaobserwować
żadnych symptomów. Na liściach flagowych porażonych
roślin pojawiają się żółte paski, a wzrost roślin
może być zahamowany ze skróconymi, ciemnozielonymi
kłosami i lekko rozwartymi plewami. W porażonych
kłosach zamiast zdrowego ziarniaka znajduje się krótkie,
pękate, matowe, brunatne ziarno wypełnione milionami
mazistych, czarnych, cuchnących zarodników. Porażone
ziarno tym patogenem ma charakterystyczny, nieprzyjemny,
śledziowy zapach. W czasie wilgotnej pogody
kłosy wydają się pokryte substancją przypominającą
atrament, gdyż zarodniki wylewają się z okrywających je
plew na cały kłos i źdźbło.
Zarodniki znajdujące się na powierzchni ziarna kiełkują
jednocześnie z nim. Każdy zarodnik wytwarza krótką
nitkę zakończoną zgrupowaniem wydłużonych komórek.
Produkują one zarodniki drugiego rzędu, które infekują
młode siewki, zanim pojawią się liście właściwe. Grzybnia
rozrasta się wewnątrz pędów, zarażając rozwijające
się kłosy. Porażone rośliny wydają się rozwijać normalnie
aż do momentu ukazania się kłosów, w których miejsce
zdrowych ziaren zajęły ziarna porażone śniecią.


W wilgotnej glebie zarodniki zazwyczaj kiełkują, ale
z braku żywiciela zamierają. Jednakże w czasie suchego
lata mogą one przetrwać w ziemi (zwłaszcza, gdy chronione
są plewami kłosów, które spadły na ziemię) od czasu
zbioru jednego plonu aż do kolejnego wysiewu.
Każde porażone śniecią ziarno zawiera miliony zarodników,
które mogą infekować nieograniczone ilości
zdrowego ziarna. Nieprzerwane i powtarzane wysiewy
niezaprawionego chemicznie materiału siewnego mogą
doprowadzić do szybkiego rozwoju choroby. Zarodniki
mogą przetrwać kilka lat. Sprzęt do zbioru używany na
zainfekowanej plantacji może przyczynić się do rozprzestrzenienia
patogena w kolejnych latach.
Choroba stwarza potencjalnie duże zagrożenie i może
prowadzić do całkowitej utraty plonu, gdyż nasiona nie
będą miały wartości handlowej z powodu zmian zabarwienia
i nieprzyjemnego zapachu. Przypadki wystąpienia śnieci
zdarzają się, jako skutki wysiewu niezaprawionego ziarna,
chociaż infekcje odglebowe też mogą mieć miejsce.

Zgorzel podstawy źdźbła
Gaeumannomyces graminis



Zgorzel podstawy źdźbła
fot. Barbara Krzyzińska IOR PIB Sośnicowice



Grzyb zgorzeli podstawy źdźbła atakuje korzenie
roślin i do zakażenia dochodzi w glebie. Korzenie chorych,
wyciągniętych z ziemi roślin są sczerniałe i zgniłe.
W przypadku poważnych infekcji zgnilizna atakuje również
nasadę źdźbeł, która czernieje. To, co widać na powierzchni
plantacji, wygląda jak plamy zahamowanych
we wzroście roślin oraz zbielałe kłosy na roślinach dojrzałych.
Kłosy takie zazwyczaj zawierają małe ziarniaki
lub czasami są zupełnie puste (płonne).


Patogen zimuje w postaci grzybni, przede wszystkim
na korzeniach lub w ścierni, ale również na samosiewach
zbóż ozimych i trawach. Pierwsze infekcje mają miejsce
jesienią i pochodzą z gleby. Infekcje drugiego rzędu (z korzenia
na korzeń) pojawiają się głównie na wiosnę i latem.
Choroba rozprzestrzenia się przez korzenie zakażonych
siewek w kierunku rozwijającej się wiązki korzeniowej. W
miarę rozwoju choroby ubywa zdrowych korzeni i spada
zdolność rośliny do pobierania wody i składników pokarmowych.
W efekcie rośliny zaczynają przedwcześnie
dojrzewać, wytwarzają zbielałe kłosy z drobnym ziarnem.
Podsuszka jest najpoważniejszą chorobą pszenicy
w regionach intensywnej uprawy tego gatunku
głównie dlatego, że trudno ją zwalczać chemicznie
oraz brakuje odporności odmianowej. Walka z tą
chorobą polega na stosowaniu odpowiednich zapraw
nasiennych i tradycyjnych metod. Nawet na
wapienno-gliniastym podłożu straty 10–20% są zjawiskiem
normalnym w drugim i trzecim roku uprawy
pszenicy. Na glebach mniej zwięzłych straty plonu
potrafią być nawet większe i może dojść do sytuacji,
kiedy kolejna uprawa pszenicy stanie się niemożliwa.
Ziarno ze zbielałych kłosów jest zazwyczaj
małe i pomarszczone.
Podsuszka powoduje najwięcej strat na glebach lekkich,
zwłaszcza, kiedy są one zasadowe. Zdarzają się też
jednak poważne ataki choroby na glebach kwaśnych.
Słaba przepuszczalność i dostępność składników pokarmowych
mogą sprzyjać rozwojowi choroby. Wystąpieniu
choroby sprzyja wczesny wysiew i dobrze spulchniona
gleba.
Choroba ma najczęściej ciężki przebieg w drugim,
trzecim i czwartym roku uprawy zbóż po sobie, następnie
spada jej znaczenie w systemie uprawy bez zmianowania,
w następnych latach.
Pleśń śniegowa
Microdochium nivale


Pleśń śniegowa
fot. Barbara Krzyzińska IOR PIB Sośnicowice


Pleśń śniegowa może powodować liczne wypadanie
siewek i pogorszyć początkowe warunki wzrostu roślin, uprawianych zwłaszcza na słabych stanowiskach. Szczególnie sprzyjające warunki do rozwoju choroby występują, gdy rośliny są przykryte warstwą śniegu, a typowe objawy są widoczne dopiero wiosną po jego stopnieniu. Liście porażonych roślin są początkowo chlorotyczne, a następnie zamierają. Na ich powierzchni rozwija się różowobiały, obfity nalot, złożony z grzybni patogena doprowadzając do powstania zbitej warstwy liści. Rośliny, które przeżywają mają zahamowany wzrost, a ich kłosy wytwarzają słabo wykształcone ziarna. Zarodniki
z chorych roślin infekują ziarno zdrowych kłosów.
W latach, gdy pokrywa śnieżna długo się utrzymuje, choroba może mieć ciężki przebieg. Duże obszary upraw mogą ulec zniszczeniu i często zachodzi konieczność ponownego zasiewu. Choroba może wystąpić również bez pokrywy śnieżnej, szczególnie przy mocnym zakażeniu materiał siewnego – w tym przypadku również u zbóż jarych. Głównym źródłem Microdochium nivale jest zakażone ziarno. Zarodniki pochodzące z porażonych siewek lub zaatakowanej podstawy źdźbła są roznoszone przez krople wody w górę rośliny, co prowadzi do infekcji kłosa. Wysoki poziom infekcji może doprowadzić do słabego
umocowania i ukorzenienia się roślin w podłożu
i znacznych strat w plonie. Zaprawianie ziarna może skutecznie chronić przed wystąpieniem choroby i zapewnić roślinom dobry start na wiosnę.
Przenoszenie grzyba następuje przede wszystkim
poprzez materiał siewny, ale także z gleby, ponieważ zarodniki potrafią przetrwać na resztkach pożniwnych.

Fuzaryjna zgorzel podstawy źdźbła
Fusarium spp.



Fuzaryjna zgorzel podstawy żdżbła
fot. Paweł Kazikowski BASF Polska


Istnieje wiele gatunków Fusarium, które atakują zboża.
Grzyby te tworzą kompleks chorób występujących na
nasionach, atakujących siewki i rośliny dorosłe.
Patogen ten powoduje zamieranie podstawy pędu,
które często zaczyna się w obrębie pochwy liściowej
u nasady pędu, w miejscu gdzie korzenie rozrywają pochwę
liściową w czasie wschodów. Ta infekcja może rozprzestrzenić
się na całą pochwę, powodując powstanie
ciemnobrązowych plam u nasady pędu. Najczęściej obserwowana
jest obecność ciemnobrązowych plam na nisko
położonych węzłach. Na starszych roślinach objawy
Fusarium mają postać prawdziwego gnicia korzeni, gdzie
podstawa pędu staje się brązowa i zgniła, co doprowadza
do wylegania i bielenia kłosów.
Najważniejszym źródłem infekcji Fusarium na pszenicy
są nasiona, ale grzyb może również zimować na resztkach
pożniwnych w glebie. Wilgotna pogoda w czasie kwitnienia
i tworzenia się ziaren powoduje, że zarodniki przenoszone
są z kroplami wody z dolnych partii ku górze, doprowadzając
do infekcji kłosów. W takich okresach choroba
przenoszona przez ziarno może stanowić poważne zagrożenie
dla przyszłego plonu, jeżeli ziarno nie jest zaprawione
przeciwko Fusarium. Wszystkie gatunki zbożowe Fusarium
występują powszechnie w ziemi. Wiele z nich ma
konkurencyjne zdolności saprofityczne, które pozwalają
im opanować resztki roślinne i pożniwne obecne w glebie.
Samosiewy również mogą być źródłem zakażenia.
Objawy Fusarium są powszechnie obserwowane na
pszenicy, ale większość uprawianych zbóż będzie miała
oznaki tych chorób. Jeśli w czasie kwitnienia panuje wilgotna
pogoda, mogą pojawić się liczne przypadki porażenia
źdźbeł, lecz ich obecność jest często przeceniana,
a straty rzadko bywają poważne. Silne gnicie korzeni jest
sporadycznie notowane. Straty jednakże w przypadku
wystąpienia innych fuzarioz, szczególnie siewek, mogą
być dość znaczące. Najgroźniejsza jest faza choroby
prowadząca do infekcji ziarna. Zaprawianie ziarna odgrywa
główną rolę w zapobieganiu wypadaniu siewek
w przypadku pszenicy. Wypadanie siewek jest rzadkie
w uprawie jęczmienia.

Pasiastość liści jęczmienia
Pyrenophora graminea (Deschlera graminea)



Plamistość liści jęczmienia
fot. Barbara Krzyzińska IOR PIB Sośnicowice


Choroba przenoszona jest przez nasiona i powoduje
wystąpienie długich brązowych pasów na liściach. Często
na początku pasy są jasnozielone, ale w końcu brązowieją.
Zazwyczaj wszystkie liście zaatakowanej rośliny
objawiają te symptomy, a niektóre z nich pękają wzdłuż
pasów i wyglądają wtedy, jak poszarpane. Objawy są najbardziej
widoczne w czasie wyrastania kłosa. Choroba
jest zazwyczaj najgroźniejsza dla upraw pochodzących
z niezaprawianego ziarna.
Pasiastość może atakować rośliny na trzy sposoby.
Po pierwsze, może doprowadzić do zamierania siewek

w trakcie kiełkowania; jest to rzadko spotykane, ale może
mieć miejsce, jeżeli gleba jest bardzo słaba. Po drugie,
może obniżyć wydajność fotosyntezy roślin, redukując
zieloną powierzchnię liści. I po trzecie, może doprowadzić
do całkowicie płonnych kłosów, czyli braku ziarna
z zaatakowanych źdźbeł.
Grzyb jest obecny na powierzchni ziarna i jako grzybnia
w okrywie nasiennej. Gdy koleoptyl zaczyna wschodzić,
grzyb atakuje jego tkankę i przenika do pierwszego
liścia. Patogen rozwija się w kolejnych pochwach liściowych,
wytwarzając charakterystyczne symptomy na każdym
liściu aż do momentu, kiedy zainfekuje kłos, który
często nie rozwija się, pozostając w pochwie liściowej.
Mimo, że grzyb produkuje zarodniki na paskach chorobowych,
nie uważa się, by były one groźne jako sposób
rozprzestrzeniania się choroby.
Jest to potencjalnie najgroźniejsza choroba jęczmienia
roznoszona przez nasiona. Jeśli porażone nasiona
zostaną wysiane bez żadnego skutecznego zaprawiania,
choroba może szybko się rozprzestrzenić i doprowadzić
do znacznych strat. Używanie nasion z reprodukcji we
własnym gospodarstwie może doprowadzić w ciągu kilku
pokoleń do całkowitej utraty plonu.
Tekst przygotowany w oparciu
o materiały HGCA oraz podręcznik „Fitopatologia” pod
redakcją Selima Kryczyńskiego i Zbigniewa Webera wydanie
z 2011 r.





























Ze środków ochrony roślin należy korzystać z zachowaniem bezpieczeństwa. Przed każdym użyciem przeczytaj informacje zamieszczone w etykiecie i informacje dotyczące produktu. Zwróć uwagę na zwroty wskazujące rodzaj zagrożenia oraz przestrzegaj środków bezpieczeństwa zamieszczonych w etykiecie.