BASF Crop Protection Polska
Dostosuj BASF do swoich potrzeb::
 
 
 
Wł.
Wył.
Dodaj uprawy
Wł.
Wył.
  • Burak
  • Chmiel
  • Kukurydza
  • Orzechy
  • Owoce
  • Pozostałe
  • Rośliny ozdobne
  • Rośliny strączkowe
  • Rzepak
  • Soja
  • Warzywa
  • Zboża
  • Ziemniak
  • Zioła
  • Burak cukrowy
  • Burak pastewny
  • Chmiel
  • Kukurydza
  • Orzechy
  • Jagody
  • Owoce pestkowe
  • Owoce ziarnkowe
  • Sady
  • Acacia
  • Banan
  • Buczyna
  • Cacao
  • Cebulowe
  • Chryzantemy
  • Clearfield Ryż
  • Cytrusy
  • Drzewa iglaste
  • Drzewa liściaste
  • Dynia ozdobna
  • Dąb
  • Eucalyptus
  • Fasola
  • Gorczyca
  • Goździk ogrodowy
  • Groch pastewny
  • Groch polny
  • Groch zwyczajny
  • Inne orzechy
  • Jodła
  • Kasztan jadalny
  • Kawa
  • Konietlica łąkowa
  • Korzenie i bulwy
  • Kostrzewa
  • Kozieradka
  • Kukurydza słodka
  • Kukurydza ziarno
  • Kupkówka pospolita
  • Kwiaty cięte
  • Lnicznik siewny
  • Mak
  • Mieszanka trawa-koniczyna
  • Mietlica
  • Migdał
  • Miskant
  • Modrak
  • Modrzew
  • Orzech brazylijski
  • Orzech laskowy
  • Orzech nerkowca
  • Orzechy makadamia
  • Orzesznik jadalny
  • Oset
  • Owoce jabłkowate
  • Palma olejowa
  • Pistacje
  • Proso
  • Pszenica orkisz
  • Rajgras wyniosły
  • Rozsadniki tytoniu
  • Rośliny doniczkowe
  • Rośliny doniczkowe
  • Rośliny strączkowe na ziarno
  • Rubber
  • Ryż Provisia
  • Ryż nieorganiczny
  • Róże
  • Skrobia ziemniaczana
  • Soczewica
  • Sosna
  • Sparceta siewna
  • Szkółka drzew i krzewów
  • Słonecznik
  • Trawnik
  • Tropical Fruits
  • Tymotka łąkowa
  • Tytoń
  • Vegetables Nursery
  • Warzywa owocne
  • Winogrona
  • Winogrona deserowe
  • Winogrona rodzynkowe
  • Winogrona stołowe
  • Wyczyniec łąkowy
  • Ziemniaki (ziarniaki)
  • Ziemniaki spożywcze
  • Zioła
  • Zioła aromatyczne i do naparów
  • Zioła liściaste
  • Zioła przyprawowe
  • Łodyga i trzpień
  • Świerk
  • Życica
  • Bób
  • Fasola
  • Fasola strączkowa
  • Groch pastewny
  • Groch polny
  • Groch zwyczajny
  • Koniczyna
  • Lucerna
  • Nostrzyk
  • Rośliny strączkowe
  • Seradela pastewna
  • Soczewica
  • Sparceta siewna
  • Łubin
  • Rzepak Clearfield
  • Rzepak ozimy
  • Soja
  • Cebulowe
  • Dyniowate
  • Kapustne
  • Pieczarki
  • Plantacje nasiene warzyw
  • Warzywa
  • Warzywa korzeniowe
  • Warzywa liściaste
  • Warzywa łodygowe
  • Jęczmień
  • Owies
  • Pszenica
  • Pszenżyto
  • Żyto
  • Ziemniak
  • Zioła aromatyczne do naparu
  • Zioła lecznicze
  • Zioła liściaste
  • Zioła przyprawowe

Jak prawidłowo wyprodukować dobrej jakości kwalifikowany materiał siewny zbóż

dr. Dariusz Majchrzycki

DANKO Hodowla Roślin Sp. z o.o.

Produkcja dobrej jakości kwalifikowanego materiału siewnego zbóż jest procesem skomplikowanym, pracochłonnym i kosztownym (z uwagi na bardzo drogi sprzęt do czyszczenia, zaprawiania i magazynowania ziarna). Nie każdy jest w stanie dobrze go przygotować. Wbrew często słyszanej opinii nie jest to jedynie „przewiane ziarno”, za które trzeba dużo zapłacić.

Etapy produkcji materiału siewnego:

Wybór odmiany

  • Reprodukcja polowa
  • Czyszczenie, kwalifikacja i zaprawianie nasion
  • Dystrybucja nasion

Wybór właściwej odmiany

Wszystko zaczyna się od wyboru odpowiedniej odmiany. W hodowli roślin dokonuje się ciągły postęp. Na przestrzeni ostatnich dwudziestu lat poziom plonowania nowo rejestrowanych odmian pszenic zwiększył się blisko dwukrotnie. Corocznie hodowcy rejestrują odmiany, które charakteryzują się wyższym plonem, niż dotychczas uprawiane oraz bardzo często podwyższonymi cechami użytkowymi, np. odporność na choroby, wyleganie, czy porastanie ziarna w kłosie. Dlatego też warto do uprawy w gospodarstwie rolnym wprowadzać nowe odmiany, gdyż daje to szansę uzyskania wysokiego plonu o wymaganej jakości.

Reprodukcja polowa

Reprodukcję najwyższej jakości materiału siewnego należy rozpocząć od wyboru odpowiedniego stanowiska pod plantację nasienną. Aby uniknąć zamieszania gatunkowego, czy odmianowego, najlepszymi stanowiskami są pola, gdzie wcześniej nie było upraw zbożowych przez ostatnie 2, a nawet 3 lata. Plantację nasienną prowadzi się przy zachowaniu wysokich standardów agrotechnicznych (uprawa i ochrona pestycydowa).

Bardzo ważne jest zachowanie izolacji przestrzennej między plantacją nasienną a inną „produkcyjną”. Dotyczy to głównie gatunków obcopylnych, ale nie tylko; izolacja przestrzenna przy produkcji materiału siewnego w stopniu C1 np. w życie populacyjnym wynosi 250 metrów a w pszenżycie 20 metrów.

W czasie prowadzenia plantacji nasiennej należy dokonywać selekcji negatywnej polegającej na usunięciu samosiewów obcych gatunków zbóż oraz roślin nietypowych w ramach reprodukowanej odmiany. Jest to proces niezwykle ważny i należy go wykonać na każdej plantacji nasiennej, pomimo iż jest on czasochłonny, wymagający pracy ludzkiej, co pociąga za sobą wysokie koszty.

W trakcie sezonu wegetacyjnego wykonywana jest dwukrotna ocena plantacji nasiennej – pod względem pochodzenia materiału elitarnego użytego do założenia plantacji, wyrównania łanu, zdrowotności, czystości odmianowej i zachowania izolacji przestrzennej. Przeprowadza ją urzędowy lub akredytowany kwalifikator. Po pozytywnej ocenie następuje zakwalifikowanie plantacji nasiennej i tylko taka może zostać zebrana na cele siewne.

W trakcie zbioru i transportu nasion z pola, konieczna jest bezwzględna dbałość o zachowanie czystości. Przed przystąpieniem do tego etapu produkcji nasiennej, należy starannie wyczyścić kombajn oraz środki transportowe aby nie dopuścić do zamieszek odmianowych, czy gatunkowych. Przed przystąpieniem do zbioru bardzo ważne jest staranne ustawienie kombajnu (obrotu młocarni), aby wykluczyć lub zminimalizować uszkodzenia nasion (wybicie zarodków). Jest to szczególnie istotne przy zbiorze żyta, pszenżyta jak i jęczmienia.

Czyszczenie, kwalifikacja i zaprawianie nasion

Po przywiezieniu surowca nasiennego do magazynu należy zbadać jego wilgotność. W celu bezpiecznego przechowywania nasion wilgotność nie powinna być wyższa niż 14%. Zbyt wysoka wilgotność może doprowadzić do szybkiej utraty zdolności kiełkowania przez nasiona.

Również w magazynie musi panować duży reżim dotyczący czystości wszystkich urządzeń wykorzystywanych w trakcie przyjęcia, czyszczenia i przechowywania nasion, aby nie zniweczyć dotychczasowego trudu włożonego w produkcję polową i zbiór. W profesjonalnych „fabrykach nasion” proces czyszczenia jest czterofazowy:

Wialnia wstępnego czyszczenia –

Czyszczalnia główna – Tryjery – Stół grawitacyjny

  • Wialnia wstępnego czyszczenia – oddziela zanieczyszczenia mineralne: pył, piasek i kamienie oraz nasiona chwastów, resztki słomy i ziarniaki niewykształcone
  • Czyszczalnia główna – dokonuje właściwego sortowania nasion pod względem ich grubości. Następuje oddzielenie pośladu od zasadniczej, wykształconej części nasion.
  • Tryjery – oddzielają połówki ziaren (zarówno wzdłużne jak i poprzeczne).
  • Stół grawitacyjny – oddziela ziarna chore, lekkie i co najważniejsze porośnięte. Wyprodukowanie dobrego materiału siewnego w latach, gdy występują duże porosty nasion jest w zasadzie niemożliwe bez stołu grawitacyjnego.

Po dokonaniu czyszczenia tworzy się partie nasion (max. 30 ton), z których urzędowy lub akredytowany kwalifikator pobiera próbę do oceny laboratoryjnej, gdzie badana jest czystość, zdolność kiełkowania, zanieczyszczenie chwastami i roślinami obco uprawnymi. Aby materiał siewny mógł zostać zakwalifikowany musi spełniać określone normy. Dla pszenicy w stopniu C1 jest to np. kiełkowanie min. 85%, zanieczyszczenie innymi zbożami max. 7 sztuk w 1 kg oraz czystość min. 98%.

Normy te są dość liberalne. Aby jakość sprzedawanych nasion była wysoka, niektórzy hodowcy wprowadzają własne, restrykcyjne normy dotyczące ich odmian. Np. firma DANKO dla nasion sprzedawanych pod marką KWALIFIKAT PLUS™ określiła je na poziomie wymagań dla nasion elitarnych.

Po laboratoryjnym zakwalifikowaniu i uzyskaniu świadectwa kwalifikacji można przystąpić do zaprawiania nasion. Do zaprawiania stosuje się zaprawiarki porcjowe lub przepływowe. Ważne jest, aby w procesie zaprawiania zastosować odpowiednią zaprawę (zarejestrowaną do danego gatunku oraz zwalczającą/chroniącą przed jak najszerszym spektrum chorób). Często w procesie zaprawiania dodawane są nawozy donasienne ułatwiające start młodej siewce.

Bardzo ważne jest, aby ziarno pokryte było dokładnie odpowiednią ilością substancji aktywnej. Zbyt mała lub zbyt wysoka dawka może w konsekwencji powodować problemy dla siejącego je rolnika.

Proces przygotowania kończy się pakowaniem nasion do worków papierowych lub opakowań typu big bag oraz przytwierdzeniem urzędowej etykiety i szczelnym zaszyciem worków. Etykieta urzędowa pozwala na identyfikację nasion. Znajdują się tam informacje o gatunku, odmianie, ilości nasion, ich producencie, MTZ i zdolności kiełkowania. Etykieta urzędowa jest obowiązkowa. Jej brak świadczy o tym że, nasiona nie są kwalifikowane a rolnik może być oszukiwany.

Dystrybucja nasion

Tak przygotowane nasiona trafiają do punktów sprzedaży bądź są bezpośrednio dostarczane rolnikom do ich gospodarstw. Opisane powyżej etapy wytwarzania materiału siewnego są procesem bardzo kosztownym, gdyż produkcja i przygotowanie nasion jest zajęciem sezonowym, wymagającym dużego zaplecza technicznego, magazynowego i transportowego. Ponadto, zwłaszcza w przypadku zbóż ozimych, okres od zbioru ziarna do momentu dostarczania nasion do rolnika jest bardzo krótki, co generuje dodatkowe koszty.

Wyprodukowanie dobrej jakości materiału siewnego jest bardzo trudne. Nie każdy jest w stanie go dobrze przygotować. Z jednej strony wymaga to dużej wiedzy co do zasad produkcji nasiennej oraz wymaga dużego reżimu zachowania czystości na polu i w magazynie. Z drugiej strony konieczne jest posiadanie odpowiedniej infrastruktury technicznej do czyszczenia, zaprawiania, magazynowania i dystrybucji nasion, co jest bardzo kosztowne.

Dobrze przygotowany materiał siewny jest jednak punktem wyjścia do uzyskania wysokich plonów, o dobrych parametrach jakościowych. Zastosowanie nawet najlepszej technologii uprawy, z wykorzystaniem najlepszego sprzętu, najlepszych nawozów i środków ochrony roślin nie przyniesie wymiernych efektów produkcyjnych jeżeli wykorzystany do siewu materiał siewny będzie złej jakości.

Ze środków ochrony roślin należy korzystać z zachowaniem bezpieczeństwa. Przed każdym użyciem przeczytaj informacje zamieszczone w etykiecie i informacje dotyczące produktu. Zwróć uwagę na zwroty wskazujące rodzaj zagrożenia oraz przestrzegaj środków bezpieczeństwa zamieszczonych w etykiecie.