BASF Agricultural Solutions
Dostosuj BASF do swoich potrzeb::
 
 
 
Wł.
Wył.
Dodaj uprawy
Wł.
Wył.
  • Burak
  • Chmiel
  • Kukurydza
  • Orzechy
  • Owoce
  • Rośliny ozdobne
  • Rośliny strączkowe
  • Rzepak
  • Soja
  • Warzywa
  • Zboża
  • Ziemniak
  • Zioła
  • Burak cukrowy
  • Burak pastewny
  • Chmiel
  • Kukurydza
  • Orzechy
  • Jagody
  • Owoce pestkowe
  • Owoce ziarnkowe
  • Sady
  • Bób
  • Fasola
  • Fasola strączkowa
  • Groch pastewny
  • Groch polny
  • Groch zwyczajny
  • Koniczyna
  • Lucerna
  • Nostrzyk
  • Rośliny strączkowe
  • Seradela pastewna
  • Soczewica
  • Sparceta siewna
  • Łubin
  • Rzepak Clearfield
  • Rzepak ozimy
  • Soja
  • Cebulowe
  • Dyniowate
  • Kapustne
  • Pieczarki
  • Plantacje nasiene warzyw
  • Warzywa
  • Warzywa korzeniowe
  • Warzywa liściaste
  • Warzywa łodygowe
  • Jęczmień
  • Owies
  • Pszenica
  • Pszenżyto
  • Żyto
  • Ziemniak
  • Zioła aromatyczne do naparu
  • Zioła lecznicze
  • Zioła liściaste
  • Zioła przyprawowe

Wybór odmiany – ważny element właściwej agrotechniki

Marek Luty, Sp. z o. o. Grupa IHAR Hodowla Roslin Strzelce



Mnogość wyboru

Aktualnie jest w Polsce zarejestrowanych 70 odmian pszenicy ozimej (34 w klasie A, 26 w klasie B, 8 w klasie C i 2 w klasie K), natomiast w produkcji nasiennej było ich w 2010 roku aż 115.

Poza materiałem siewnym odmian zarejestrowanych w kraju, dostępne są również nasiona odmian z tzw. katalogu wspólnotowego, czyli zarejestrowane w jednym z krajów Unii Europejskiej. Odmiany zarejestrowane w Polsce (krajowe i zagraniczne) mają zdecydowaną przewagę na odmianami „katalogowymi” wynikającą z kilkuletniego okresu badań w polskich warunkach klimatycznych. Te odmiany, które z powodzeniem zakończyły procedurę rejestracyjną, powinny w znacznym stopniu gwarantować dobre przystosowanie do uprawy w Polsce. Decydowanie się na uprawę niezarejestrowanej odmiany zawsze wiąże się z ryzykiem spadku opłacalności takiej produkcji. Biorąc pod uwagę ilość i jakość odmian zarejestrowanych i przebadanych w Polsce przez COBORU, nie ma większej potrzeby testowania na własny koszt oferowanego przez różne fi rmy sprowadzonego materiału siewnego. Niech za przykład posłuży postawa niemieckich rolników. W Niemczech w zdecydowanej przewadze uprawiane są odmiany zarejestrowane i sprawdzone w Bundessortenamt (urząd rejestrowy – odpowiednik polskiego COBORU), dodatkowo niemieccy rolnicy bardzo mocno zwracają uwagę na rejonizację odmiany. Rolnik niemiecki nie podejmuje niepotrzebnego ryzyka i z dużą nieufnością podchodzi do odmian nieznanych. Świadomość faktu, że przez wybór złej odmiany można nie osiągnąć oczekiwanego plonu, jest wystarczająco odstraszająca.

Potencjał plonowania

Jest kilka cech, na które należy szczególnie zwrócić uwagę przy wyborze odmiany. Pierwszą z nich, najistotniejszą jest potencjał plonowania odmiany. Odmiana o wysokim potencjale (np. Bamberka, Tonacja) przy zapewnieniu optymalnych warunków uprawy może z powodzeniem osiągać wyniki przekraczające 10 t/ha. Dzięki prowadzonym przez COBORU (urząd odpowiedzialny za rejestrację i badanie odmian) doświadczeniom porównawczym PDO można przeanalizować wyniki plonowania w poszczególnych latach. Warto brać pod uwagę wyniki plonowania odmiany w rejonie, w którym planowana jest produkcja, ponieważ są odmiany, które są bardzo mocno zrejonizowane i szczególnie dobrze dostosowane do warunków panujących w danym rejonie. Często ich plonowanie w skali całego kraju jest na przeciętnym poziomie, a w konkretnym rejonie systematycznie znajdują się w czołówce najlepszych odmian (np. Fregata na Pomorzu).

Jakość

Do produkcji nastawionej na wysoką jakość wypiekową należy wybierać przede wszystkim odmiany z klasy A, które przy zastosowaniu odpowiedniego poziomu nawożenia azotowego osiągną parametry spełniające oczekiwania przemysłu młynarsko-piekarniczego. Warto sięgnąć także po informacje pochodzące bezpośrednio od hodowców, szukając odmian, które utrzymują wysokie parametry jakościowe także podczas lat o niekorzystnym przebiegu pogody (mokry rok i opady podczas żniw). Istnieje na rynku niewielka grupa odmian wysokojakościowych, których właściwości gwarantują wysokie parametry jakościowe nawet podczas mokrych żniw (m.in. Bamberka, Fregata). Warto również zwrócić uwagę na odmiany, które nawet przy bardziej ekstensywnej agrotechnice gwarantują uzyskanie parametrów skupowych. Ciekawą odmianą pod tym względem jest Zyta, która zyskała opinię odmiany zawsze osiągającej wysokie parametry. Związane jest to z jej specyficzną gospodarką azotem – potrafi uzyskać jakość bez konieczności stosowania trzeciej dawki (w fazie kłoszenia) nawozu azotowego (przy założeniu, że pierwsze dwie były na odpowiednio wysokim poziomie). Tego typu odmiany są szczególnie pożądane w latach, gdy osiągane są bardzo wysokie plony i zapotrzebowanie roślin przekracza zakładany poziom nawożenia azotowego.

Produkcja na paszę

W przypadku produkcji na paszę ważne jest, aby odmiana była przede wszystkim bardzo plenna. Warto wybrać odmiany z grupy C (np. Markiza) i B (np. Nutka). Ponadto istotna jest odporność na choroby kłosa, ponieważ ziarno, którego używamy do skarmiania zwierząt, musi być zdrowe. Porażenie grzybami z rodzaju Fusarium niesie za sobą zagrożenie kumulacji szkodliwych mykotoksyn w produktach pochodzenia zwierzęcego, które następnie my zjadamy. Dodatkowy aspekt to negatywny wpływ mykotoksyn na przyrosty masy ciała u zwierząt. W wielu przypadkach działają one niemal jak trucizna obecna w paszy. Dlatego przy produkcji ziarna paszowego równie istotna jak w produkcji na cele piekarnicze jest dobrze dobrana ochrona fungicydowa przeciwko chorobom kłosa, której skuteczność powinna być podparta naturalną odpornością odmiany.

Odporność na choroby grzybowe

Wysiewając konkretną odmianę, warto poznać dokładnie jej odporność na najważniejsze choroby grzybowe. Najbardziej rozsądnym wyjściem wydaje się wybór odmian o odporności na jak największą ilość chorób. W praktyce bardzo trudno trafić na takie odmiany (bardzo dobrą odpornością charakteryzują się Sukces i Bamberka). Jednakże dobra znajomość słabości uprawianej odmiany może bardzo pomóc w odpowiednim planowaniu wydatków na ochronę fungicydową. Niech jako przykład posłuży odmiana Tonacja. Ta wysokoplenna (wzorzec plenności i jakości w COBORU) odmiana jakościowa o bardzo dobrej odporności na choroby kłosa, jest dość podatna na porażenie mączniakiem prawdziwym. Posiadając te informacje, można precyzyjnie zaplanować strategię ochrony odmiany. Zaczynając od zastosowania dobrej zaprawy pomagającej chronić młode rośliny przed porażeniem tym patogenem, po zastosowanie pierwszego oprysku fungicydem jesienią (w przypadku ciepłego i wilgotnego października i listopada). Kolejny zabieg wykonujemy wiosną w fazie strzelania w źdźbło. Dzięki wiedzy na temat odporności oraz obserwacji przebiegu pogody można w optymalnym momencie przeprowadzać zabiegi ochrony roślin, co zwiększa ich skuteczność. Szczególnie wartościowe są odmiany o wysokiej odporności na choroby kłosa (m. in. septorioza plew, fuzarioza kłosów) ponieważ infekcje te są trudniejsze do zwalczenia, z reguły pierwsze etapy choroby przebiegają niemal bezobjawowo, co utrudnia ich zwalczanie. Wspomniana wcześniej Tonacja wyróżnia się na tle większości odmian bardzo wysoką odpornością na fuzariozę kłosów i septoriozę plew.

Mrozoodporność

Zawsze warto zwracać uwagę na mrozoodporność odmiany. Warunki pogodowe podczas zim występujących w Polsce mogą być zdecydowanie zbyt surowe dla odmian o mrozoodporności na poziomie 1-2 w skali 9°. W takim przypadku nie można zalecać ich do uprawy zwłaszcza we wschodniej połowie kraju, gdzie silniejsze są wpływy klimatu kontynentalnego. Pod względem tej cechy zdecydowana przewagę wykazują odmiany pochodzące z polskich hodowli (np. Tonacja, Rywalka, Markiza, Ostka Strzelecka, Bamberka).

Materiał siewny

Materiał siewny jest najtańszym środkiem produkcji (ok. 10% bezpośrednich kosztów), a ma on ogromny wpływ na osiągane wyniki produkcyjne. Kwalifi kowany materiał siewny charakteryzuje się wyższym potencjałem plonowania od nasion własnych. Wynika to z faktu, iż jest to materiał „młodszy genetycznie”, zdrowy, wolny od zanieczyszczeń obcymi gatunkami i odmianami, o wysokiej zdolności kiełkowania, a do tego dzięki zaprawie nasiennej zabezpieczony przed chorobami przenoszonymi z nasionami. Wszystkie te czynniki powodują, że z plantacji obsianych kwalifi kowanym materiałem siewnym uzyskuje się wyższy plon i ziarno lepszej jakości. Ponadto możliwość uzyskania dopłaty z funduszu de minimis sprawia, że siew własnymi nasionami wydaje się nieopłacalny.

Podsumowanie

Wybór odmiany nie jest prostą sprawą, jednak jak przedstawiliśmy powyżej od jej prawidłowego wyboru w dużej mierze zależy nasz sukces. Dlatego przed decyzją o wyborze, a następnie zakupie zalecamy wnikliwą analizę, która uwzględni rejon, gdzie odmiana będzie zasiana, warunki glebowo-klimatyczne, potencjał plonowania oraz przeznaczenie ziarna. Szeroka wiedza na temat uprawianej odmiany pozwala na precyzyjne zaplanowanie wszystkich etapów produkcji ziarna. Jest to podstawa nowoczesnego i profesjonalnego gospodarstwa. Należy korzystać z wszelkich możliwych źródeł dostępnych informacji na temat odmian (COBORU, prasa rolnicza, przedstawiciele hodowców, targi, ulotki, Internet, itd.). Doskonałym miejscem, gdzie można uzyskać wiedzę na temat odmian oraz właściwej agrotechniki, są organizowane w całym kraju tzw. „Dni Pola”, gdzie istnieje możliwość dyskusji z hodowcami, przedstawicielami firm chemicznych, nawozowych, itp.

Ze środków ochrony roślin należy korzystać z zachowaniem bezpieczeństwa. Przed każdym użyciem przeczytaj informacje zamieszczone w etykiecie i informacje dotyczące produktu. Zwróć uwagę na zwroty wskazujące rodzaj zagrożenia oraz przestrzegaj środków bezpieczeństwa zamieszczonych w etykiecie.