Parch gruszy [Venturia pyrina]

Parch gruszy to choroba grzybowa wywoływana przez Venturia pirina, która atakuje liście, owoce, ogonki liściowe i niezdrewniałe pędy gruszy, prowadząc do wyraźnego spadku wielkości oraz jakości plonu handlowego. W przeciwieństwie do parcha jabłoni, bardzo często poraża także młode pędy, osłabia kondycję drzew i powoduje znaczne straty ekonomiczne, dlatego co roku stanowi realne zagrożenie dla plantacji grusz w Polsce.

Od sadowników skuteczna ochrona przed parchem gruszy wymaga połączenia działań agrotechnicznych z terminowymi zabiegami chemicznymi. W dalszej części pokazujemy, jak rozpoznać chorobę i jej patogen oraz jak prowadzić profilaktykę w sadzie. Wyjaśniamy również, jak dobrać nowoczesne fungicydy BASF oraz jak zaplanować harmonogram ich stosowania, aby ochrona była skuteczna i bezpieczna w kluczowych fazach rozwojowych drzew.

Charakterystyka patogenu i mechanizm działania. Jak rozwija się parch gruszy?

Grzyb Venturia pirina wykazuje zbliżony cykl rozwojowy do parcha jabłoni, jednak posiada specyficzne cechy, które czynią go wyjątkowo uciążliwym w sadach gruszowych.

• Zimowanie patogenu: głównym źródłem infekcji pierwotnych wiosną są zarodniki workowe (askospory) tworzące się w owocnikach na opadłych, porażonych liściach gruszy. Drugim, niezwykle istotnym źródłem infekcji jest grzybnia zimująca w spękanej korze porażonych pędów, skąd wiosną uwalniają się zarodniki konidialne.
• Warunki infekcji: uwalnianie askospor następuje podczas opadów deszczu i w wodzie obecnej na powierzchni roślin. Do zakażenia tkanek dochodzi, gdy powierzchnia liści lub pędów pozostaje zwilżona przez określoną liczbę godzin w danej temperaturze (zgodnie z tabelami Millsa). Choroba rozwija się najlepiej w wilgotne wiosny i lata, ponieważ grzyby rozwijają się w wysokiej wilgotności.
• Objawy porażenia: na początku infekcji na liściach pojawiają się oliwkowobrunatne, ciemniejące plamy z aksamitnym nalotem zarodników. Na owocach plamy korkowacieją, co prowadzi do deformacji, pękania tkanek i gnicia. Z kolei na porażonych pędach i nowych przyrostach powstają nabrzmienia i strupowate pęknięcia kory, które stają się bramą do dalszej penetracji wnętrza rośliny przez inne groźne patogeny, w tym raka bakteryjnego.

Profilaktyka agrotechniczna: zapobieganie parchowi gruszy

Ograniczenie potencjału infekcyjnego patogenu w okresie wczesnowiosennym to pierwszy etap skutecznej walki z parchem, a celem profilaktyki jest ograniczanie presji choroby już na starcie sezonu. Do najważniejszych zabiegów profilaktycznych zalicza się:

• Usuwanie lub niszczenie opadłych liści: wygrabianie, wywożenie lub dokładne rozdrabnianie opadłych liści jesienią; usuwanie takich źródeł infekcji jest kluczowe w zwalczaniu parcha gruszy. Stosowanie oprysku mocznikiem przyspiesza ich mineralizację i rozkład owocników grzyba.
• Cięcie sanitarnie pędów: systematyczne wycinanie i usuwanie z sadu pędów z widocznymi objawami porażenia (strupami i pęknięciami kory). Zabieg ten bezpośrednio redukuje źródło infekcji konidialnych na starcie sezonu.
• Prześwietlanie koron drzew: prawidłowe cięcie formujące ułatwia szybkie wysychanie liści po deszczu, co skraca czas niezbędny do skiełkowania zarodników i dokonania infekcji przez grzyb.

Niewątpliwie warto podkreślić także, że dobór odmian odpornych wspiera ograniczenie choroby i zmniejsza potrzebę ochrony chemicznej.

Fungicydy BASF w strategii zwalczania parcha gruszy

Chemiczna ochrona sadu przed parchem gruszy opiera się na zastosowaniu produktów o działaniu zapobiegawczym oraz interwencyjnym. Wachlarz produktów BASF zapewniają pełne pokrycie potrzeb plantacji.

Delan^® – niezastąpiony fundament zapobiegawczy

Fungicyd Delan® (zawierający substancję czynną ditianon) to sprawdzony środek o działaniu powierzchniowym (kontaktowym); fungicydy powierzchniowe chronią tkanki na zewnątrz przed infekcją. Jest aplikowany zapobiegawczo przed spodziewaną infekcją. Ditianon skutecznie blokuje kiełkowanie zarodników na powierzchni rośliny.

Jedną z największych zalet preparatu Delan® stanowi wysoka odporność na zmywanie przez deszcz oraz zdolność do redystrybucji. Pod wpływem wilgoci substancja czynna ulega ponownemu częściowemu rozpuszczeniu i przemieszczeniu na nowo przyrastające tkanki liści, rozszerzając strefę ochrony. Stanowi to doskonałe zabezpieczenie sadu w okresach intensywnych, wiosennych opadów, choć długie zwilżenie liści może zwiększać ryzyko infekcji, dlatego ważny jest właściwy termin zabiegu.

Sercadis^® – zaawansowana ochrona o działaniu układowym

Sercadis^® to nowoczesny fungicyd systemiczny zawierający innowacyjną substancję czynną fluksapyroksad (Xemium®) z grupy karboksyamidów (SDHI). Preparat wykazuje silne działanie układowe i jest przeznaczony do stosowania zapobiegawczego.

Xemium® po aplikacji błyskawicznie wnika przez warstwę woskową do wnętrza liści. Substancja przemieszcza się w tkankach rośliny i zapewnia skuteczną ochronę rozwijających się organów. Będąc produktem o niezwykle szybkim mechanizmie docierania do komórki patogena , Sercadis^® wykazuje stabilne i wysokie działanie w szerokim zakresie temperatur, co pozwala na skuteczne zabezpieczenie upraw również w chłodniejsze dni wczesnej wiosny, kiedy klasyczne środki układowe działają w ograniczonym zakresie. Tego typu preparaty działają przez 6–8 dni po aplikacji.

Revyona^® – przełom interwencyjny i zapobiegawczy

Revyona^® to najnowszej generacji fungicyd oparty na unikalnej substancji czynnej Revysol® (mefentriflukonazol), należącej do grupy triazoli. Jest to pierwszy izopropanol-triazol, który dzięki swojej elastycznej strukturze molekularnej skutecznie wiąże się z enzymem docelowym patogenu, nawet do 100 razy silniej niż konwencjonalne triazole.

Revyona^® stanowi produkt o działaniu systemicznym, wykazując wybitną skuteczność zarówno zapobiegawczą, jak i interwencyjną (leczniczą). Oznacza to, że potrafi zablokować rozwój grzybni wewnątrz tkanek rośliny, nawet jeśli do infekcji już doszło.

Działająca w tkankach substancja czynna niszczy rozwijającą się grzybnię, a w konsekwencji ogranicza dalszą penetrację porażonej rośliny. Co niezwykle istotne dla sadowników, prowadząc racjonalną strategie antyodpornościową w sadzie do fungicydu Revyona^® warto dodać fungicyd kontaktowy np. Delan® (ditianon) lub captan, a przy kolejnym zabiegu sięgnąć po fungicyd o odmiennym mechanizmie działania np. Sercadis^® (grupa SDHI). Takie podejście do ochrony eliminuje ryzyko powstawania odporności patogenów na najczęściej używane produktu/substancje czynne w ochronie grusz.

Harmonogram stosowania fungicydów: kiedy wykonać oprysk?

Precyzyjne dopasowanie terminu zabiegu do fazy fenologicznej drzewa, pogody, poziomu presji oraz okien infekcyjnych pozwala na optymalne wykorzystanie właściwości każdego z fungicydów.

• Faza pękania pąków i zielonego pąka: W tym okresie kluczowe jest niedopuszczenie do pierwszych infekcji pierwotnych pochodzących zarówno z gleby, jak i z pędów. Opryski planuje się przed kwitnieniem oraz po opadach, jeśli występuje ryzyko infekcji. Wykonuje się zabiegi zapobiegawcze przy użyciu preparatu Delan®.
• Faza białego pąka i kwitnienia: Okres bardzo wysokiej wrażliwości tkanek na zakażenie. Zabiegi fungicydowe powinny być planowane w oknach infekcyjnych. W celu zapewnienia długotrwałej ochrony rozwijających się kwiatów i pierwszych zawiązków zaleca się zastosowanie fungicydu Sercadis^®.
• Wzrost zawiązków owocowych (faza post-floralna): Czas intensywnego przyrostu owoców i liści oraz wysokiego ryzyka infekcji wtórnych. Przy wysokiej presji zabiegi trzeba wykonać krótko po sygnale infekcyjnym. W tym momencie idealnie sprawdza się Revyona^®, która zabezpiecza uprawy zapobiegawczo, a w razie zaistnienia infekcji – działa silnie interwencyjnie.

Zasady bezpiecznej i skutecznej ochrony fungicydowej sadu

Aby zabiegi z użyciem profesjonalnych środków ochrony roślin przyniosły oczekiwany rezultat, należy przestrzegać podstawowych reguł agrotechnicznych:

• Rotacja mechanizmów działania: Nie należy stosować preparatów z grupy SDHI (Sercadis^®) ani triazoli (Revyona^®) częściej w sezonie, niż pozwalają na to oficjalne wytyczne zawarte w etykietach. Powinny one być przeplatane produktami o działaniu kontaktowym, takimi jak Delan®. Istnieje też konieczność zmiany grupy chemicznej między zabiegami i niestosowania w serii tej samej substancji czynnej, aby ograniczać ryzyko uodpornienia patogenu.
• Dostosowanie techniki oprysku: ciecz użytkowa musi być naniesiona równomiernie na całą powierzchnię koron drzew. Wymaga to prawidłowego skalibrowania opryskiwacza sadowniczego oraz dostosowania wydatku powietrza, ponieważ pełne pokrycie ma bezpośrednie znaczenie dla skuteczności działania preparatu w miejscu naniesienia.
• Uwzględnienie warunków pogodowych: zabiegi należy wykonywać zgodnie z wymaganiami określonymi w etykiecie środka ochrony roślin, zwracając uwagę na warunki sprzyjające równomiernemu pokryciu roślin, ograniczenie znoszenia cieczy roboczej oraz ryzyko zmycia preparatu przez opady. Termin zabiegu warto dostosować do prognozy pogody oraz sygnalizacji występowania infekcji.

Środki ochrony roślin należy stosować wyłącznie zgodnie z etykietą rejestracyjną, z zachowaniem zasad integrowanej ochrony roślin oraz wymagań dotyczących bezpieczeństwa użytkowników, osób postronnych i środowiska.

Podsumowanie

Parch gruszy pozostaje poważnym wyzwaniem w nowoczesnym sadownictwie, jednak dostęp do zaawansowanych rozwiązań pozwala na pełną kontrolę nad rozwojem patogenu. Przemyślana strategia oparta na rotacji i komplementarnym działaniu substancji aktywnych produktów firmy BASF – kontaktowego fungicydu Delan®, systemicznego preparatu Sercadis^® oraz rewolucyjnego, interwencyjnego środka Revyona^® – zapewnia sadownikom stabilność plonowania, poprawia opłacalność produkcji i ogranicza straty plonu oraz jakości owoców. Stosowanie tych rozwiązań zgodnie z etykietą rejestracyjną gwarantuje zdrowotność liści, pędów i owoców, przekładając się na lepszą opłacalność prowadzonej produkcji sadowniczej.