„Antraknoza należy do chorób, których skuteczność zwalczania zależy przede wszystkim od terminowości działań. Ochronę należy rozpocząć jeszcze przed pojawieniem się widocznych objawów, szczególnie w okresach wysokiej wilgotności i częstych opadów, które sprzyjają szybkiemu rozprzestrzenianiu się patogenu.”
Antraknoza [Glomerella sp.]
Czym jest antraknoza?
Antraknoza to grupa chorób grzybowych występujących na wielu gatunkach roślin uprawnych, sadowniczych i warzywniczych. W zależności od gatunku rośliny chorobę wywołują różne patogeny, najczęściej z rodzaju Colletotrichum, rzadziej inne grzyby odpowiedzialne za podobne objawy chorobowe. Choroba poraża liście, pędy, ogonki liściowe, kwiaty i owoce, powodując nekrozy, zgorzele oraz przedwczesne zamieranie tkanek.
Antraknoza rozwija się szczególnie intensywnie podczas ciepłej i wilgotnej pogody. Długotrwałe opady, wysoka wilgotność powietrza oraz temperatura przekraczająca 20°C sprzyjają kiełkowaniu zarodników i szybkiemu rozprzestrzenianiu się infekcji.
Tabela 1. Rośliny najczęściej porażane przez antraknozę
| Uprawa | Najczęściej porażane organy | Skutki gospodarcze |
|---|---|---|
| Truskawka | owoce, rozłogi, szyjka korzeniowa | zamieranie roślin i straty plonu |
| Borówka amerykańska | owoce, pędy | pogorszenie jakości owoców |
| Malina | pędy, liście | osłabienie wzrostu i plonowania |
| Porzeczka i agrest | liście | przedwczesna defoliacja |
Jacek Lewko, Specjalista ds. Rozwoju Produktów, BASF Polska
BASF Polska
Antraknoza truskawki – jedna z najgroźniejszych chorób
Antraknoza truskawki należy do najważniejszych chorób plantacji owoców miękkich. Sprawcą jest najczęściej Colletotrichum acutatum. Choroba może rozwijać się przez cały sezon, a szczególnie groźna staje się w okresie kwitnienia i dojrzewania owoców. Wyszukiwana często fraza „antraknoza truskawki choroby truskawek” dobrze oddaje skalę problemu – choroba może prowadzić do zamierania całych roślin oraz znacznego ograniczenia plonu handlowego.
Objawy antraknozy truskawki
- brunatne, zapadnięte plamy na owocach,
- mumifikacja owoców,
- nekrozy na ogonkach liściowych,
- brunatnienie szyjki korzeniowej,
- więdnięcie i zamieranie całych roślin.
Tabela 2. Objawy antraknozy truskawki
| Organ rośliny | Objawy |
|---|---|
| Owoce | ciemne, zagłębione plamy i gnicie |
| Liście | brunatne nekrozy z ciemną obwódką |
| Rozłogi | podłużne nekrozy |
| Szyjka korzeniowa | brunatnienie i zamieranie roślin |
Antraknoza porzeczki i agrestu
Antraknoza porzeczki (opadzina liści porzeczki) należy do najczęstszych chorób krzewów jagodowych. Jej charakterystycznym objawem są drobne brunatne plamy na liściach, które stopniowo się powiększają, prowadząc do przedwczesnego opadania liści.
Podobny przebieg ma antraknoza agrestu, gdzie silne porażenie powoduje ograniczenie powierzchni asymilacyjnej i osłabienie krzewów przed kolejnym sezonem.
Tabela 3. Objawy charakterystyczne dla antraknozy porzeczki, agrestu, malin i borówki
| Choroba | Najważniejsze objawy |
|---|---|
| Antraknoza porzeczki | brunatne plamy i masowe opadanie liści |
| Antraknoza agrestu | nekrozy liści i silna defoliacja |
| Antraknoza malin | plamy na pędach i zamieranie tkanek |
Antraknoza malin
Antraknoza malin jest chorobą prowadzącą do powstawania charakterystycznych, jasnoszarych plam z purpurową obwódką na młodych pędach. W miarę rozwoju infekcji tkanki korkowacieją, pękają i stają się podatne na przemarzanie. Dlatego antraknoza maliny może powodować nie tylko spadek plonu w bieżącym sezonie, ale również osłabienie plantacji w kolejnych latach.
W przypadku zapytania zwlaczania antraknozy malin, podstawowe znaczenie ma usuwanie porażonych pędów, ograniczanie źródeł infekcji oraz prowadzenie skutecznej ochrony fungicydowej.
Antraknoza orzecha włoskiego
Coraz częściej występuje również antraknoza orzecha włoskiego. Choroba poraża liście, młode pędy oraz owoce, powodując brunatne plamy i przedwczesne opadanie liści. Antraknoza orzecha włoskiego - zwalczanie, obejmuje przede wszystkim usuwanie źródeł infekcji oraz wykonywanie zabiegów ochronnych zgodnie z sygnalizacją zagrożenia.
Cykl rozwojowy i warunki infekcji
Wiosną, gdy temperatura i wilgotność stają się korzystne dla rozwoju patogenu, na porażonych tkankach powstają zarodniki konidialne. Są one rozprzestrzeniane głównie przez krople deszczu, wodę wykorzystywaną do nawadniania oraz zabiegi pielęgnacyjne wykonywane na mokrych roślinach. Istotną rolę w przenoszeniu infekcji mogą odgrywać również owady, pracownicy oraz maszyny rolnicze przemieszczające się między kwaterami.
Szczególnie groźna jest antraknoza truskawki, ponieważ patogen może infekować rośliny już w okresie kwitnienia, a objawy na owocach często ujawniają się dopiero podczas dojrzewania lub przechowywania. Podobny przebieg infekcji obserwuje się w przypadku takich chorób jak antraknoza borówki amerykańskiej, antraknoza malin, antraknoza ogórka czy antraknoza fasoli.
Tabela 4. Warunki sprzyjające infekcji
| Czynnik | Wpływ na rozwój choroby |
|---|---|
| Temperatura 20–30°C | przyspiesza kiełkowanie zarodników |
| Wysoka wilgotność powietrza | sprzyja infekcjom i sporulacji |
| Długotrwałe opady deszczu | ułatwiają rozprzestrzenianie zarodników |
| Nadmierne zagęszczenie roślin | ogranicza przewiewność łanu |
| Zraszanie plantacji | zwiększa ryzyko wtórnych infekcji |
| Pozostawianie porażonych resztek roślinnych | stanowi źródło infekcji pierwotnych |
W praktyce największe nasilenie choroby obserwuje się podczas ciepłych i deszczowych okresów wegetacji. W takich warunkach zwalczanie antraknozy wymaga połączenia działań agrotechnicznych z odpowiednio zaplanowaną ochroną fungicydową, ponieważ patogen może bardzo szybko rozprzestrzeniać się na kolejne rośliny i powodować znaczące straty jakościowe oraz ilościowe w plonie.
„Antraknoza może rozwijać się bardzo dynamicznie podczas ciepłej i deszczowej pogody. Kluczowe znaczenie dla skutecznej ochrony ma ograniczanie źródeł infekcji oraz wykonywanie zabiegów fungicydowych przed wystąpieniem silnej presji choroby.”
Przemysław Kostrzewski, Crop Manager ds. upraw sadowniczych, warzywniczych i ziemniaków, BASF Polska
BASF Polska
Antraknoza – zwalczanie i profilaktyka
Skuteczne zwalczanie antraknozy powinno opierać się na integrowanej ochronie roślin. Kluczowe znaczenie ma stosowanie prawidłowego płodozmianu, usuwanie porażonych części roślin oraz dokładne niszczenie resztek pożniwnych, które mogą być źródłem infekcji w kolejnym sezonie.
Rozwojowi choroby sprzyja wysoka wilgotność, dlatego warto dbać o przewiewność plantacji i unikać nadmiernego zagęszczenia roślin. Istotnym elementem profilaktyki jest również zbilansowane nawożenie, które ogranicza stres roślin i poprawia ich kondycję.
W ochronie przed antraknozą ważną rolę odgrywają fungicydy stosowane zapobiegawczo lub po pojawieniu się pierwszych objawów choroby. W przypadku plantacji owoców jagodowych największe znaczenie ma ochrona prowadzona w okresie okołokwitnieniowym oraz w okresie wzrostu i dojrzewania owoców, kiedy ryzyko infekcji jest najwyższe.
„W przypadku antraknozy najskuteczniejsze efekty przynosi strategia oparta na profilaktyce. Regularny monitoring plantacji, prawidłowa agrotechnika i odpowiednio dobrane fungicydy pozwalają skutecznie ograniczyć straty plonu i utrzymać wysoką jakość owoców.”
Jacek Lewko, Specjalista ds. Rozwoju Produktów, BASF Polska
BASF Polska
Signum® 33 WG w ochronie przed antraknozą
W ochronie plantacji przed antraknozą zastosowanie znajduje fungicyd Signum BASF, zawierający dwie substancje czynne: boskalid (267 g/kg) oraz piraklostrobinę (67 g/kg). Środek ma formę granul do sporządzania zawiesiny wodnej (WG) i jest przeznaczony do stosowania zapobiegawczego oraz interwencyjnego w zwalczaniu chorób grzybowych. Połączenie dwóch substancji czynnych o odmiennym mechanizmie działania pozwala skutecznie ograniczać rozwój patogenów oraz wspiera zarządzanie ryzykiem powstawania odporności.
W przypadku upraw szczególnie narażonych na występowanie antraknozy Signum® 33 WG może być stosowany zarówno profilaktycznie, jak i po pojawieniu się pierwszych objawów choroby. Zabiegi wykonywane w okresach największego zagrożenia infekcją pozwalają skutecznie chronić liście, pędy i owoce, ograniczając straty plonu oraz pogorszenie jego jakości.
Tabela 5. Zastosowanie fungicydu Signum® 33 WG w zwalczaniu antraknozy wybranych upraw
| Uprawa | Choroba | Dawka | Termin stosowania |
|---|---|---|---|
| Truskawka | Antraknoza truskawki | 1,8 kg/ha | BBCH 61–69 (od początku do końca kwitnienia) |
| Poziomka | Antraknoza truskawki | 1,8 kg/ha | BBCH 61–69 (od początku do końca kwitnienia) |
| Porzeczka czerwona i biała | Antraknoza (opadzina) liści porzeczki* | 1,8 kg/ha | przed kwitnieniem i po kwitnieniu |
| Agrest | Antraknoza (opadzina) liści porzeczki* | 1,8 kg/ha | przed kwitnieniem i po kwitnieniu |
| Orzech włoski i orzech laskowy | Antraknoza, antraknoza orzecha włoskiego | 1,0 kg/ha | od początku kwitnienia do końca rozwoju owocu (BBCH 61–79) |
* Środek wykazuje średni poziom zwalczania antraknozy (opadziny) liści porzeczki.
Stosowanie środka ochrony roślin powinno zawsze odbywać się zgodnie z aktualną etykietą rejestracyjną oraz zasadami integrowanej ochrony roślin.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Czy antraknoza jest chorobą grzybową?
Tak, antraknoza to grupa chorób wywoływanych przez grzyby porażające wiele gatunków roślin.
Jak wygląda antraknoza truskawki?
Najczęściej powoduje brunatne, zapadnięte plamy na owocach oraz nekrozy na ogonkach liściowych i rozłogach.
Jakie są pierwsze objawy antraknozy borówki?
Początkowo pojawiają się niewielkie nekrozy na owocach i pędach, które szybko się powiększają.
Czy antraknoza porzeczki powoduje opadanie liści?
Tak, silne porażenie prowadzi do przedwczesnej defoliacji krzewów
Jak przebiega antraknoza maliny?
Choroba powoduje plamy i pęknięcia pędów, ograniczając ich żywotność.
Czy antraknoza ogórka poraża owoce?
Tak, na owocach tworzą się charakterystyczne zagłębione nekrozy.
Skąd bierze się antraknoza fasoli?
Źródłem infekcji mogą być porażone nasiona oraz resztki pożniwne.
Kiedy rozwija się antraknoza najintensywniej?
Podczas ciepłej i wilgotnej pogody, szczególnie po długotrwałych opadach.
Na czym polega skuteczne zwalczanie antraknozy?
Na połączeniu działań agrotechnicznych, higieny plantacji oraz odpowiednio dobranej ochrony fungicydowej.
Czy antraknozie można zapobiegać?
Tak. Kluczowe znaczenie mają płodozmian, zdrowy materiał nasadzeniowy, usuwanie porażonych części roślin oraz zabiegi profilaktyczne.