Antraknoza [Glomerella sp.]

Czym jest antraknoza?

Antraknoza to grupa chorób grzybowych występujących na wielu gatunkach roślin uprawnych, sadowniczych i warzywniczych. W zależności od gatunku rośliny chorobę wywołują różne patogeny, najczęściej z rodzaju Colletotrichum, rzadziej inne grzyby odpowiedzialne za podobne objawy chorobowe. Choroba poraża liście, pędy, ogonki liściowe, kwiaty i owoce, powodując nekrozy, zgorzele oraz przedwczesne zamieranie tkanek.

Antraknoza rozwija się szczególnie intensywnie podczas ciepłej i wilgotnej pogody. Długotrwałe opady, wysoka wilgotność powietrza oraz temperatura przekraczająca 20°C sprzyjają kiełkowaniu zarodników i szybkiemu rozprzestrzenianiu się infekcji.

Tabela 1. Rośliny najczęściej porażane przez antraknozę

UprawaNajczęściej porażane organySkutki gospodarcze
Truskawkaowoce, rozłogi, szyjka korzeniowazamieranie roślin i straty plonu
Borówka amerykańskaowoce, pędypogorszenie jakości owoców
Malinapędy, liścieosłabienie wzrostu i plonowania
Porzeczka i agrestliścieprzedwczesna defoliacja
Jacek Lewko, Specjalista ds. Rozwoju Produktów, BASF Polska

„Antraknoza należy do chorób, których skuteczność zwalczania zależy przede wszystkim od terminowości działań. Ochronę należy rozpocząć jeszcze przed pojawieniem się widocznych objawów, szczególnie w okresach wysokiej wilgotności i częstych opadów, które sprzyjają szybkiemu rozprzestrzenianiu się patogenu.”

Jacek Lewko, Specjalista ds. Rozwoju Produktów, BASF Polska

BASF Polska

Antraknoza truskawki – jedna z najgroźniejszych chorób

Antraknoza truskawki należy do najważniejszych chorób plantacji owoców miękkich. Sprawcą jest najczęściej Colletotrichum acutatum. Choroba może rozwijać się przez cały sezon, a szczególnie groźna staje się w okresie kwitnienia i dojrzewania owoców. Wyszukiwana często fraza „antraknoza truskawki choroby truskawek” dobrze oddaje skalę problemu – choroba może prowadzić do zamierania całych roślin oraz znacznego ograniczenia plonu handlowego.

Objawy antraknozy truskawki

  • brunatne, zapadnięte plamy na owocach,
  • mumifikacja owoców,
  • nekrozy na ogonkach liściowych,
  • brunatnienie szyjki korzeniowej,
  • więdnięcie i zamieranie całych roślin.

Tabela 2. Objawy antraknozy truskawki

Organ roślinyObjawy
Owoceciemne, zagłębione plamy i gnicie
Liściebrunatne nekrozy z ciemną obwódką
Rozłogipodłużne nekrozy
Szyjka korzeniowabrunatnienie i zamieranie roślin

Antraknoza porzeczki i agrestu

Antraknoza porzeczki (opadzina liści porzeczki) należy do najczęstszych chorób krzewów jagodowych. Jej charakterystycznym objawem są drobne brunatne plamy na liściach, które stopniowo się powiększają, prowadząc do przedwczesnego opadania liści.

Podobny przebieg ma antraknoza agrestu, gdzie silne porażenie powoduje ograniczenie powierzchni asymilacyjnej i osłabienie krzewów przed kolejnym sezonem.

Tabela 3. Objawy charakterystyczne dla antraknozy porzeczki, agrestu, malin i borówki

ChorobaNajważniejsze objawy
Antraknoza porzeczkibrunatne plamy i masowe opadanie liści
Antraknoza agrestunekrozy liści i silna defoliacja
Antraknoza malinplamy na pędach i zamieranie tkanek

Antraknoza malin

Antraknoza malin jest chorobą prowadzącą do powstawania charakterystycznych, jasnoszarych plam z purpurową obwódką na młodych pędach. W miarę rozwoju infekcji tkanki korkowacieją, pękają i stają się podatne na przemarzanie. Dlatego antraknoza maliny może powodować nie tylko spadek plonu w bieżącym sezonie, ale również osłabienie plantacji w kolejnych latach.

W przypadku zapytania zwlaczania antraknozy malin, podstawowe znaczenie ma usuwanie porażonych pędów, ograniczanie źródeł infekcji oraz prowadzenie skutecznej ochrony fungicydowej.

Antraknoza orzecha włoskiego

Coraz częściej występuje również antraknoza orzecha włoskiego. Choroba poraża liście, młode pędy oraz owoce, powodując brunatne plamy i przedwczesne opadanie liści. Antraknoza orzecha włoskiego - zwalczanie, obejmuje przede wszystkim usuwanie źródeł infekcji oraz wykonywanie zabiegów ochronnych zgodnie z sygnalizacją zagrożenia.

Cykl rozwojowy i warunki infekcji

Wiosną, gdy temperatura i wilgotność stają się korzystne dla rozwoju patogenu, na porażonych tkankach powstają zarodniki konidialne. Są one rozprzestrzeniane głównie przez krople deszczu, wodę wykorzystywaną do nawadniania oraz zabiegi pielęgnacyjne wykonywane na mokrych roślinach. Istotną rolę w przenoszeniu infekcji mogą odgrywać również owady, pracownicy oraz maszyny rolnicze przemieszczające się między kwaterami.

Szczególnie groźna jest antraknoza truskawki, ponieważ patogen może infekować rośliny już w okresie kwitnienia, a objawy na owocach często ujawniają się dopiero podczas dojrzewania lub przechowywania. Podobny przebieg infekcji obserwuje się w przypadku takich chorób jak antraknoza borówki amerykańskiej, antraknoza malin, antraknoza ogórka czy antraknoza fasoli.

Tabela 4. Warunki sprzyjające infekcji

CzynnikWpływ na rozwój choroby
Temperatura 20–30°Cprzyspiesza kiełkowanie zarodników
Wysoka wilgotność powietrzasprzyja infekcjom i sporulacji
Długotrwałe opady deszczuułatwiają rozprzestrzenianie zarodników
Nadmierne zagęszczenie roślinogranicza przewiewność łanu
Zraszanie plantacjizwiększa ryzyko wtórnych infekcji
Pozostawianie porażonych resztek roślinnychstanowi źródło infekcji pierwotnych

W praktyce największe nasilenie choroby obserwuje się podczas ciepłych i deszczowych okresów wegetacji. W takich warunkach zwalczanie antraknozy wymaga połączenia działań agrotechnicznych z odpowiednio zaplanowaną ochroną fungicydową, ponieważ patogen może bardzo szybko rozprzestrzeniać się na kolejne rośliny i powodować znaczące straty jakościowe oraz ilościowe w plonie.

Przemysław Kostrzewski, Crop Manager ds. upraw sadowniczych, warzywniczych i ziemniaków, BASF Polska

„Antraknoza może rozwijać się bardzo dynamicznie podczas ciepłej i deszczowej pogody. Kluczowe znaczenie dla skutecznej ochrony ma ograniczanie źródeł infekcji oraz wykonywanie zabiegów fungicydowych przed wystąpieniem silnej presji choroby.”

Przemysław Kostrzewski, Crop Manager ds. upraw sadowniczych, warzywniczych i ziemniaków, BASF Polska

BASF Polska

Antraknoza – zwalczanie i profilaktyka

Skuteczne zwalczanie antraknozy powinno opierać się na integrowanej ochronie roślin. Kluczowe znaczenie ma stosowanie prawidłowego płodozmianu, usuwanie porażonych części roślin oraz dokładne niszczenie resztek pożniwnych, które mogą być źródłem infekcji w kolejnym sezonie.

Rozwojowi choroby sprzyja wysoka wilgotność, dlatego warto dbać o przewiewność plantacji i unikać nadmiernego zagęszczenia roślin. Istotnym elementem profilaktyki jest również zbilansowane nawożenie, które ogranicza stres roślin i poprawia ich kondycję.

W ochronie przed antraknozą ważną rolę odgrywają fungicydy stosowane zapobiegawczo lub po pojawieniu się pierwszych objawów choroby. W przypadku plantacji owoców jagodowych największe znaczenie ma ochrona prowadzona w okresie okołokwitnieniowym oraz w okresie wzrostu i dojrzewania owoców, kiedy ryzyko infekcji jest najwyższe.

Jacek Lewko, Specjalista ds. Rozwoju Produktów, BASF Polska

„W przypadku antraknozy najskuteczniejsze efekty przynosi strategia oparta na profilaktyce. Regularny monitoring plantacji, prawidłowa agrotechnika i odpowiednio dobrane fungicydy pozwalają skutecznie ograniczyć straty plonu i utrzymać wysoką jakość owoców.”

Jacek Lewko, Specjalista ds. Rozwoju Produktów, BASF Polska

BASF Polska

Signum® 33 WG w ochronie przed antraknozą

W ochronie plantacji przed antraknozą zastosowanie znajduje fungicyd Signum BASF, zawierający dwie substancje czynne: boskalid (267 g/kg) oraz piraklostrobinę (67 g/kg). Środek ma formę granul do sporządzania zawiesiny wodnej (WG) i jest przeznaczony do stosowania zapobiegawczego oraz interwencyjnego w zwalczaniu chorób grzybowych. Połączenie dwóch substancji czynnych o odmiennym mechanizmie działania pozwala skutecznie ograniczać rozwój patogenów oraz wspiera zarządzanie ryzykiem powstawania odporności.

W przypadku upraw szczególnie narażonych na występowanie antraknozy Signum® 33 WG może być stosowany zarówno profilaktycznie, jak i po pojawieniu się pierwszych objawów choroby. Zabiegi wykonywane w okresach największego zagrożenia infekcją pozwalają skutecznie chronić liście, pędy i owoce, ograniczając straty plonu oraz pogorszenie jego jakości.

Tabela 5. Zastosowanie fungicydu Signum® 33 WG w zwalczaniu antraknozy wybranych upraw

UprawaChorobaDawkaTermin stosowania
TruskawkaAntraknoza truskawki1,8 kg/haBBCH 61–69 (od początku do końca kwitnienia)
PoziomkaAntraknoza truskawki1,8 kg/haBBCH 61–69 (od początku do końca kwitnienia)
Porzeczka czerwona i białaAntraknoza (opadzina) liści porzeczki*1,8 kg/haprzed kwitnieniem i po kwitnieniu
AgrestAntraknoza (opadzina) liści porzeczki*1,8 kg/haprzed kwitnieniem i po kwitnieniu
Orzech włoski i orzech laskowyAntraknoza, antraknoza orzecha włoskiego1,0 kg/haod początku kwitnienia do końca rozwoju owocu (BBCH 61–79)

* Środek wykazuje średni poziom zwalczania antraknozy (opadziny) liści porzeczki.

Stosowanie środka ochrony roślin powinno zawsze odbywać się zgodnie z aktualną etykietą rejestracyjną oraz zasadami integrowanej ochrony roślin.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Tak, antraknoza to grupa chorób wywoływanych przez grzyby porażające wiele gatunków roślin.

Najczęściej powoduje brunatne, zapadnięte plamy na owocach oraz nekrozy na ogonkach liściowych i rozłogach.

Początkowo pojawiają się niewielkie nekrozy na owocach i pędach, które szybko się powiększają.

Tak, silne porażenie prowadzi do przedwczesnej defoliacji krzewów

Choroba powoduje plamy i pęknięcia pędów, ograniczając ich żywotność.

Tak, na owocach tworzą się charakterystyczne zagłębione nekrozy.

Źródłem infekcji mogą być porażone nasiona oraz resztki pożniwne.

Podczas ciepłej i wilgotnej pogody, szczególnie po długotrwałych opadach.

Na połączeniu działań agrotechnicznych, higieny plantacji oraz odpowiednio dobranej ochrony fungicydowej.

Tak. Kluczowe znaczenie mają płodozmian, zdrowy materiał nasadzeniowy, usuwanie porażonych części roślin oraz zabiegi profilaktyczne.

Top