Uprawa buraka cukrowego w Polsce od lat stanowi jeden z filarów rolnictwa kontraktacyjnego o wysokim znaczeniu gospodarczym. Roślina ta, charakteryzująca się wysoką zawartością sacharozy, jest podstawowym surowcem, z którego pozyskuje się cukier buraczany. Dlatego efektywna produkcja cukru w cukrowniach zależy bezpośrednio od jakości surowca dostarczanego przez plantatorów.
Oprócz plonu technologicznego w produkcji, cennym produktem ubocznym przetwarzania korzeni są wysłodki buraczane, powszechnie wykorzystywane jako pełnowartościowa pasza dla zwierząt. Co ciekawe, w ostatnich latach buraki zyskują na znaczeniu, ponieważ stosuje się je w próbach produkcji bioplastiku.
Aby jednak osiągnąć zadowalający zysk, kluczowe jest utrzymanie wysokiej zdrowotności plantacji od momentu wschodów aż do zbioru. Poważnym zagrożeniem dla wielkości i jakości plonów są choroby grzybowe, wśród których absolutnym liderem pod względem skali wyrządzanych szkód jest chwościk buraka (Cercospora beticola). Ograniczenie jego presji wymaga wdrożenia przemyślanej strategii ochrony upraw, w której kluczową rolę odgrywa innowacyjny i niezawodny fungicyd.
Pierwszych objawów infekcji wywołanej przez chwościka należy spodziewać się w lipcu, choć w latach o wilgotnej i ciepłej wiośnie symptomy mogą pojawić się już pod koniec czerwca.
Pierwotne objawy mają postać małych, okrągłych plam o średnicy 3–6 mm. Charakterystyczną cechą diagnostyczną jest jasnoszare lub białe wnętrze plamy otoczone wyraźną, ciemnoczerwoną lub brunatną obwódką. W warunkach wysokiej wilgotności powietrza wewnątrz plam pojawia się drobny, ciemny nalot – są to zarodniki konidialne grzyba.
W miarę postępu choroby plamy zlewają się ze sobą, obejmując coraz większą powierzchnię blaszki liściowej. Monitorowanie plantacji należy rozpocząć od najstarszych, zewnętrznych liści w rozecie, które mają najdłuższy kontakt z podłożem. Jednak patogen sukcesywnie przenosi się na coraz młodsze liście. Jeśli plantator nie wykona w porę odpowiedniego zabiegu, całe liście żółkną, brunatnieją i całkowicie zasychają. Roślina, ratując procesy życiowe, zmuszona jest do regeneracji ulistnienia, zużywając na ten cel cukier zgromadzony w korzeniu głównym. Dla rolnika oznacza to drastyczny spadek plonu technologicznego i stratę finansową podczas dostaw do cukrowni.
Wielu plantatorów buraka cukrowego zadaje sobie pytanie, czy istnieją sprawdzone sposoby, aby zmniejszyć ryzyko wystąpienia chwościka buraka. Do najważniejszych działań profilaktycznych zaliczamy:
Co ciekawe, istnieje prosta zależność biologiczna, którą doświadczeni plantatorzy wykorzystują jako naturalny system wczesnego ostrzegania. Cercospora beticola w równym stopniu poraża buraki cukrowe, jak i buraki ćwikłowe, jednak na odmianach ćwikłowych pierwsze objawy chorobowe pojawiają się zwykle o 7–10 dni wcześniej.
Z tego względu sprawdzoną praktyką jest wysiewanie niewielkich rzędów lub kęp buraka ćwikłowego w bezpośrednim sąsiedztwie lub na obrzeżach plantacji cukrowej. Pojawienie się plam na buraku ćwikłowym stanowi jasny sygnał ostrzegawczy, informujący o konieczności zapobiegawczego zastosowania chemicznego środka grzybobójczego na plantacji produkcyjnej.
Niestety czasami profilaktyka nie wystarcza. Co trzeba zrobić, gdy pojawią się symptomy chwościka buraka? Szybkie rozpoznanie zagrożenia i natychmiastowa reakcja to fundament skutecznej ochrony upraw. Wtedy ratunkiem staje się właściwie dobrany fungicyd
Obumieranie liści, czyli nekroza, zmusza buraki do ciągłej odbudowy rozety liściowej kosztem zapasów zgromadzonych w korzeniu. W efekcie chwościk w burakach powoduje drastyczne straty ekonomiczne: obniża ogólny plon korzeni i drastycznie zmniejsza zawartość cukru. Tym samym nieodwracalnie pogarsza jakość technologiczną zbioru. Działanie tradycyjnych substancji czynnych nie jest optymalne, jeżeli chodzi o zapobieganie temu procesowi. Dlatego producenci zmuszeni są szukać rozwiązań nowej generacji, opartych na zaawansowanych cząsteczkach takich jak Revysol® (mefentriflukonazol).
W ochronie buraka cukrowego coraz większe znaczenie ma nie tylko sam termin wykonania zabiegu, ale również dobór substancji czynnej o wysokiej skuteczności. Trzeba podkreślić, że pojawiają się populacje chwościka buraka wykazujące ograniczoną wrażliwość na starsze fungicydy. Jednak nowoczesne rozwiązania oparte na substancji Revysol® (mefentriflukonazol) pozwalają skuteczniej chronić rośliny, ograniczać rozwój patogenu. W praktyce oznacza to lepsze wykorzystanie potencjału plonowania buraka cukrowego – uzyskanie wysokiego plonu technologicznego i zawartości cukru w korzeniach - nawet w sezonach o wysokiej presji chorób liści.
Tradycyjny program ochrony opierał się na stosowaniu starszych substancji z grupy triazoli (takich jak tebukonazol czy difenokonazol) lub strobiluryn (np. azoksystrobina). Niestety, wieloletnie, intensywne i schematyczne stosowanie tych samych rozwiązań doprowadziło do wykształcenia zjawiska odporności patogenu. Chwościk w wielu rejonach kraju uodpornił się na popularne środki, przez co standardowe opryski przestały przynosić oczekiwane rezultaty.
Przełomem w zwalczaniu odpornych szczepów okazało się wprowadzenie substancji czynnej Revysol® (mefentriflukonazol), która stanowi fundament fungicydu Belanty®. Jest triazol z unikalną, elastyczną strukturą molekularną. Cząsteczka ta potrafi adaptować swój kształt i wiąże się z enzymem docelowym patogenu nawet do 100 razy silniej niż klasyczne, „sztywne” triazole. Dzięki temu Belanty® skutecznie zwalcza formy chwościka, na które starsze fungicydy przestały już działać. Co niezwykle istotne w dynamicznych warunkach pogodowych, preparat ten charakteryzuje się wyjątkową elastycznością stosowania w różnych fazach rozwojowych. Działa potrójnie: zapobiegawczo (uniemożliwia kiełkowanie zarodników), interwencyjnie (hamuje rozwój grzybni wewnątrz tkanek rośliny po dokonaniu infekcji) oraz wyniszczająco.
Tabela: Porównanie skuteczności i właściwości fungicydu Belanty® na tle standardowych rozwiązań triazolowych
| Parametr agrotechniczny | Klasyczne fungicydy triazolowe (starsza generacja) | Nowoczesny fungicyd Belanty® (Revysol®) |
|---|---|---|
| Główny cel zwalczania | Chwościk buraka (niska skuteczność na rasy odporne) | Chwościk buraka (wysoka skuteczność na rasy odporne), rdza buraka |
| Siła wiązania z patogenem | Standardowa, podatna na mutacje strukturalne grzyba | Standardowa, podatna na mutacje strukturalne grzyba |
| Odporność na zmywanie | Średnia – intensywny deszcz krótko po zabiegu osłabia działanie | Wysoka – szybkie pobieranie przez liście i stabilne uwalnianie |
| Formulacja produktu | Tradycyjne koncentraty emulsyjne (EC) | Zaawansowana forma płynnego koncentratu zawiesinowego (SC+) |
| Wpływ na plon technologiczny | Pozwala utrzymać średni plon w latach o niskiej presji | Ochrona plonu cukru i pozytywny wpływ na wydajność |
Belanty® to fungicyd o działaniu układowym, dostępny w formulacji SC+ do rozcieńczania wodą. Formulacja SC+ zawiera dopasowany system adiuwantów zwiększający aktywność preparatu. Środek przeznaczony jest do stosowania zapobiegawczego, interwencyjnego oraz wyniszczającego w ochronie przed chorobami grzybowymi.
Substancją czynną preparatu jest mefentriflukonazol (Revysol®), należący do grupy triazoli (FRAC 3). Belanty® zapewnia skuteczną ochronę buraka cukrowego i kukurydzy przed najważniejszymi chorobami grzybowymi. W ramach strategii antyodpornościowej należy stosować go zgodnie z zaleceniami etykiety oraz zasadami rotacji substancji czynnych.
Rentowna uprawa buraka cukrowego w obecnych czasach wymaga od plantatora elastyczności, wiedzy oraz dostępu do najnowocześniejszych osiągnięć agrochemii. Rezygnacja z systematycznej ochrony upraw przed chorobami grzybowymi drastycznie redukuje szansę na uzyskanie zadowalających wyników finansowych.
Stosując innowacyjny preparat grzybobójczy Belanty®, rolnicy otrzymują skuteczne narzędzie do ochrony buraka przed chwościkiem, oparte na nowoczesnej substancji czynnej Revysol®, która zachowuje wysoką skuteczność również wobec populacji o obniżonej wrażliwości na starsze triazole. Co więcej, zachowuje wysoką skuteczność także w warunkach niższych temperatur. działa niezawodnie w zmiennych warunkach pogodowych (także gdy występują niskie temperatury) i skutecznie chroni aparat asymilacyjny roślin. Zdrowy, zielony liść to wydajna fotosynteza, a sprawna fotosynteza jest jednym z kluczowych czynników decydujących o wysokich plonach, z których powstaje najwyższej jakości cukier buraczany.
Dzięki właściwościom substancji czynnej Revysol® preparat zachowuje wysoką skuteczność również podczas chłodniejszej pogody, gdy temperatury są niższe niż optymalne dla wielu starszych fungicydów triazolowych. Jakie straty w plonie może wywołać chwościk buraka?
Niezwalczany chwościk buraka potrafi doprowadzić do całkowitego zniszczenia liści. Straty w plonie samych korzeni mogą przekroczyć 30–40% w przypadku silnego porażenia, a zawartość cukru (polaryzacja) może spaść nawet o kilka procent, co drastycznie obniża opłacalność całej uprawy.
Liczba zabiegów zależy od przebiegu pogody i presji patogenu w danym sezonie. Zazwyczaj w warunkach polskich wykonuje się od 1 do 3 zabiegów fungicydowych. Pierwszy zabieg należy przeprowadzić natychmiast po zaobserwowaniu pierwszych objawów lub po otrzymaniu ostrzeżeń o przekroczeniu progu szkodliwości. Zbiegi należy realizować zawsze zgodnie z etykietą środka ochrony roślin.
Patogen zimuje przede wszystkim na porażonych resztkach roślinnych pozostających na powierzchni gleby lub w jej wierzchniej warstwie. Dlatego duże znaczenie mają odpowiedni płodozmian, dokładne przyorywanie resztek pożniwnych oraz monitorowanie plantacji.
To zależy od przebiegu pogody, presji chorób i długości okresu wegetacji. W sezonach o dużej presji chwościka może być konieczne wykonanie kolejnych zabiegów zgodnie z zaleceniami etykiety oraz zasadami strategii antyodpornościowej.
