Wybór odpowiedniego materiału siewnego to kluczowa decyzja agrotechniczna, przed jaką staje plantator przed startem nowego sezonu. Nasiona rzepaku do siewu o optymalnych parametrach determinują nie tylko potencjał plonowania, ale również odporność plantacji na zmienne warunki pogodowe, presję patogenów oraz stresy abiotyczne.
W dobie dynamicznych zmian klimatycznych i restrykcji dotyczących stosowania substancji czynnych w środkach ochrony roślin, kluczem do sukcesu staje się zaawansowana genetyka. Jak zatem dopasować odmianę rzepaku do specyfiki swojego gospodarstwa? Na jakie parametry zwrócić szczególną uwagę, aby zmaksymalizować zysk z hektara?
Nie istnieje jedna, uniwersalna i „najlepsza” odmiana rzepaku ozimego dla każdego gospodarstwa. Powodzenie uprawy zależy od synergii wielu zmiennych: mikroklimatu, typu gleby, ukształtowania terenu oraz lokalnej presji chorobotwórczej.
“Dobór odmiany rzepaku powinien być poprzedzony rzetelną analizą stanowiska. Przydatność odmiany w skali ogólnokrajowej może być cenną wskazówką, jednak warto dogłębnie rozważyć właściwości danego pola”
Współczesny rynek nasienny oferuje podział na dwie główne kategorie materiału siewnego: odmiany populacyjne (liniowe) oraz hybrydowe (mieszańcowe). Te drugie, dzięki efektowi heterozji, charakteryzują się znacznie większym wigorem, silniejszym systemem korzeniowym oraz stabilnością plonowania w latach o niekorzystnym przebiegu pogody.
Ogólne wymagania glebowe rzepaku są wysokie. Najwyższe plony roślina ta buduje na glebach żyznych, zasobnych w próchnicę i wapń, należących do kompleksu pszennego bardzo dobrego i dobrego (klasy bonitacyjne I–III). W praktyce jednak, z powodu ograniczonej dostępności najlepszych stanowisk, rolnicy coraz częściej wysiewają rzepak na glebach lżejszych i mozaikowatych.
Dzięki zaawansowanym badaniom i doświadczeniom hodowlanym BASF, współczesne mieszańce radzą sobie w warunkach odbiegających od optimum. Wybierając nasiona rzepaku do siewu na słabsze stanowiska, należy szukać odmian o:
Potencjał plonowania rzepaku podawany przez hodowców to wartość teoretyczna, osiągana w warunkach optymalnych w stacjach Centralnego Ośrodeka Badania Odmian Roślin Uprawnych (COBORU). Jednak w realiach produkcyjnych na ostateczny wynik wpływa szereg czynników ograniczających.
Niewątpliwie celem nowoczesnego plantatora jest minimalizowanie różnicy między potencjałem genetycznym a realnym plonem zebranym z pola. Cel ten osiąga się poprzez staranną agrotechnikę oraz wybór stabilnych stabilnie plonujących mieszańców. Jak podkreśla ekspert BASF:
"We współczesnej produkcji rzepaku ozimego nie ma miejsca na błędy, ale genetyka daje rolnikowi przewagę na starcie. Kiedyś kluczowym parametrem był wyłącznie czysty potencjał plonowania w warunkach idealnych. Dziś, w obliczu postępujących zmian klimatycznych – gwałtownych susz, łagodnych zim przeplatanych nagłymi falami mrozów oraz restrykcji w stosowaniu chemii – szukamy stabilności. Dlatego odmiany mieszańcowe z linii InVigor® projektujemy tak, aby stanowiły polisę ubezpieczeniową dla gospodarstwa. Zintegrowana odporność na wirusa TuYV, suchą zgniliznę (Rlm7) czy pękanie łuszczyn w przypadku większości odmian sprawia, że rośliny lepiej znoszą stresy abiotyczne i efektywniej wykorzystują dostępny azot. Niewątpliwie, dobrze dobrana odmiana to taka, która na słabszym, mozaikowatym stanowisku w trudnym roku obroni rentowność całej uprawy."
Zwiększona tolerancja odmian na wybrane patogeny to obecnie fundament strategii ochrony roślin. Ograniczenia w rejestracji kolejnych substancji chemicznych sprawiają, że odporność genetyczna zyskuje kluczowe znaczenie. Dlatego w nowoczesnych odmianach rzepaku standardem staje się odporność na konkretne choroby:
Wyleganie rzepaku utrudnia zbiór kombajnem, zwiększa straty ilościowe oraz sprzyja rozwojowi chorób wtórnych (np. szarej pleśni czy zgnilizny twardzikowej) w łanie. Wybór odmian o niskiej podatności na wyleganie, o sztywnej łodydze i optymalnej architekturze rośliny, pozwala na bezpieczne prowadzenie plantacji nawet przy intensywnym nawożeniu azotowym.
Współczesna genetyka pozwala na precyzyjne dopasowanie profilu odmiany do strategii zarządzania gospodarstwem. Do kluczowych cech technologicznych należą:
W portfolio marki BASF wyróżniają się nasiona rzepaku hybrydowego z linii InVigor®. To synonim zaawansowanej genetyki, łączącej wysokie zaoszczędzenie potencjału plonowania z pakietem odporności mechanicznych i biologicznych.
| Nazwa odmiany | Odporność na TuYV | Odporność na Phoma (Rlm7) | Odporność na kiłę kapusty | Kluczowa cecha |
|---|---|---|---|---|
| InVigor® 2040 | Nie | Tak | Nie | Wysoki i stabilny plon także w warunkach stresowych oraz wysoka zimotrwałość |
| InVigor® 2050 | Tak | Tak | Nie | Bardzo wysoki potencjał plonowania, silny wigor początkowy oraz wysoka zimotrwałość |
| InVigor® Crossfit | Tak | Tak | Nie | Wysoki potencjał plonowania, wysoka zawartość oleju, odporność na suchą zgiliznę oraz TuYV |
| InVigor® Tuba | Tak | Tak | Nie | Bardzo dobra zimotrwałość, wysoki i stabilny plon nasion i tłuszczu |
| InVigor® InV1266 CL | Nie | Tak | Nie | Przystosowana do technologii Clearfield® |
| InVigor® Cheeta | Tak | Tak | Nie | Bardzo dobry wigor początkowy i wysoka zawartość oleju |
| InVigor® Hermann | Tak | Tak | Nie | Bardzo wysoka zawartość oleju |
| InVigor® InV2020 | Tak | Tak | Nie | Bardzo wysoki potencjał plonowania |
| InVigor® Darling | Tak | Tak | Nie | Bardzo dobra odporność na wyleganie |
| InVigor® Dazzler | Tak | Tak | Nie | Bardzo dobra odporność na suchą zgniliznę kapustnych |
| InVigor® InV1170 | Tak | Tak | Nie | Bardzo dobry wigor jesienny |
To nowoczesne odmiany mieszańcowe o wysokim i stabilnym potencjale plonowania. Obie posiadają gen Rlm7 zapewniający wysoką odporność na suchą zgniliznę kapustnych. InVigor® 2050 wykazuje wysoką odpowrność na TuYV . Obie odmiany Wyróżniają się silnym wigorem początkowym oraz dobrą adaptacją do różnych warunków uprawy.
Odmiana ta wykazuje wysoki potencjał plonowania, wysoką zawartość oleju. Co ważne, charakteryzuje się odpornością na suchą zgiliznę kapustnych oraz TuYV
Odmiana przeznaczona do uprawy w technologii Clearfield®, umożliwiającej skuteczne powschodowe zwalczanie chwastów z wykorzystaniem dedykowanych herbicydów. Rozwiązanie to ułatwia utrzymanie plantacji w dobrej kulturze i ogranicza konkurencję chwastów.
Odmiana InVigor® Tuba wyróżnia się doskonałą zimotrwałością i wysoką zdrowotnością roślin. Z kolei InVigor® Cheeta łączy bardzo dobry wigor początkowy z wysoką zawartością oleju oraz efektywnym wykorzystaniem azotu. W końcu InVigor® Hermann to odmiana o wysokiej zawartości oleju, świetnym potencjale plonowania oraz odporności na TuYV i suchej zgniliźnie kapustnych dzięki genowi Rlm7.
Wybór nasion rzepaku do siewu to inwestycja, która decyduje o strukturze kosztów i przychodów gospodarstwa przez kolejny rok. Co ważne, dobór konkretnej odmiany powinien zawsze opierać się na profilu glebowym gospodarstwa oraz historii problemów z patogenami na danym polu. Stawiając na sprawdzone rozwiązania, takie jak odmiany hybrydowe z linii InVigor® od BASF, rolnik zyskuje pewność, że materiał siewny posiada najwyższe parametry czystości, siły kiełkowania oraz zaawansowanej ochrony genetycznej.
Najbardziej odporne na suszę są odmiany hybrydowe (mieszańcowe), takie jak InVigor® 2040 czy InVigor® InV1170. Posiadają one głęboki, silnie rozwinięty system korzeniowy, który pozwala efektywnie pobierać wodę z głębszych warstw gleby w okresach niedoboru opadów.
Rzepak hybrydowy (mieszańcowy) różni się od populacyjnego wyższym wigorem początkowym, lepszą zimotrwałością oraz większą stabilnością plonowania w trudnych warunkach stresowych. Wynika to z efektu heterozji, czyli bujności mieszańców.
Na słabe i mozaikowate gleby warto wybierać odmiany mieszańcowe o wysokim wigorze i silnym systemie korzeniowym, na przykład InVigor® 2040 lub InVigor® Darling, które potrafią optymalnie wykorzystać składniki pokarmowe w mniej zasobnym środowisku.
Odporność na wirusa żółtaczki rzepy (TuYV) chroni roślinę przed infekcją przenoszoną przez mszyce. Zastosowanie odmiany cechującej się odpornością na wirusa TuYV zapobiega redukcji biomasy, karłowatości roślin oraz bezpośrednim stratom w plonie. W przypadku wysiewu nasion pozbawionych takiej odporności wirus może spowodować zmniejszenie plonu nawet o kilkunaście procent.
