„Współczesna uprawa ziemniaka bez zaawansowanej ochrony fungicydowej jest obarczona gigantycznym ryzykiem ekonomicznym. Tradycyjnie używane substancje kontaktowe bardzo często zawodzą w latach o zmiennej, kapryśnej pogodzie, gdy po opryskach występują intensywne opady lub silne nasłonecznienie. Synergia produktów takich jak Allstar aplikowany doglebowo, a następnie kontaktowe i systemiczne działanie preparatów Divexo oraz Revyona®, pozwala stworzyć szczelną barierę ochronną. Revysol® zawarty w fungicydzie Revyona to potężny krok naprzód – jego zdolność do silnego wiązania się z patogenem sprawia, że plantator otrzymuje stabilność działania i pewność ochrony liści przed alternariozą na nieosiągalnym dotąd poziomie.”
Fungicydy na ziemniaki – jakie mają zalety, jak działają, kiedy je stosować i jakie choroby grzybowe zwalczają?
Intensywna uprawa ziemniaków wymaga od plantatorów nie tylko zaangażowania, ale przede wszystkim strategicznego podejścia do ochrony roślin. Ziemniak jest warzywem o ogromnym znaczeniu gospodarczym, jednak jego podatność na liczne patogeny grzybowe oraz organizmy grzybopodobne potrafi drastycznie zweryfikować plany produkcyjne. Aby zabezpieczyć plantację i uzyskać zadowalający plon, kluczowe staje się terminowe i precyzyjne stosowanie chemicznych środków ochrony roślin.
Najgroźniejsze choroby grzybowe w uprawie ziemniaka
Plantatorzy ziemniaka wiedzą, że ich uprawy są narażone na presję patogenów przez cały okres wegetacji. Część chorób grzybowych rozwija się już po posadzeniu bulw, porażając kiełki i młode pędy, natomiast inne pojawiają się w kolejnych fazach wzrostu roślin, prowadząc do uszkodzenia naci oraz bulw. Do absolutnie najgroźniejszych chorób o podłożu grzybowym i grzybopodobnym należą:
- Zaraza ziemniaka jest to najgroźniejsza choroba ziemniaka wywoływana przez organizm grzybopodobny Phytophthora infestans , który w warunkach wysokiej wilgotności i umiarkowanych temperatur potrafi zniszczyć cały łan w zaledwie kilka dni. Poraża zarówno liście, łodygi, jak i bulwy, powodując ich gnicie w glebie oraz podczas przechowywania.
- Alternarioza , zwana inaczej suchą plamistością liści lub brunatną plamistością liści ziemniaka, w zależności od tego przez który rodzaj patogena jest powodowana (Alternaria solani lub Alternaria alternata). Objawia się charakterystycznymi brunatnymi plamami z koncentrycznym strefowaniem w przypadku porażenia Alternaria solani lub drobniejszymi, rozproszonymi, także brunatnymi plamkami. Oba patogeny prowadzą do przedwczesnego zamierania naci i ograniczenia plonowania, w praktyce ich jednoznaczne zdiagnozowanie lub rozróżnienie jest trudne do wykonania.
- Rizoktonioza ziemniaka (Rhizoctonia solani): Choroba rozwijająca się od momentu sadzenia. Powoduje gnicie kiełków, powstawanie tzw. próchnicy podstawy łodygi oraz deformację i powstawanie ospowatości (czarnych sklerocjów) na skórce bulw potomnych, co znacznie obniża wartość handlową bulw oraz ich przydatność jako materiału sadzeniakowego.
Jak działają fungicydy na ziemniaki? Mechanizmy i zalety
Skuteczna i kompleksowa ochrona upraw opiera się na umiejętnym doborze preparatów pod kątem ich sposobu przemieszczania się w roślinie i zwalczania patogenów. Nowoczesny fungicyd może działać na kilka sposobów:
- Powierzchniowo (kontaktowo): tworzy na powierzchni rośliny barierę ochronną, która uniemożliwia kiełkowanie zarodników grzyba. Środki te są idealne do zabiegów zapobiegawczych, jednak mogą być zmywane przez intensywne opady deszczu.
- Wgłębnie (translaminarnie): substancja czynna wnika do wnętrza liścia i przemieszcza się z jego górnej powierzchni na dolną, w przekroju poprzecznym liścia, chroniąc całą blaszkę przed infekcjami.
- Układowo (systemicznie): preparat jest szybko wchłaniany przez roślinę i transportowany wraz z systemem wiązek przewodzących rośliny, zapewniając długotrwałą ochronę od wewnątrz, niezależnie od warunków pogodowych. Ten sposób bywa również nazywany działaniem układowym
Używanie innowacyjnych rozwiązań chemicznych niesie za sobą ogromne zalety. Pozwala na wydłużenie odstępów między zabiegami, wykazuje wysoką odporność na zmywanie przez deszcz oraz skutecznie zwalcza rodzaje patogenów, które uodporniły się na starsze substancje aktywne.
Strategia BASF: Revyona®, Signum®, Cabrio® Max, Divexo® i Allstar® w programie ochrony zimniaka
Zabiegi fungicydowe na ziemniaki prowadzi się z pomocą zaawansowanych technologicznie preparatów, które wykazują zróżnicowane mechanizmy działania. Wprowadzenie do programów ochrony takich innowacji od BASF jak Revyona®, Divexo®, Cabrio® Max oraz Allstar pozwala skutecznie kontrolować najgroźniejsze patogeny od momentu sadzenia aż po zabiegi przedzbiorcze. Aby uzyskać plony najwyższej jakości, ochrona musi opierać się na komplementarnych rozwiązaniach. Firma BASF stworzyła portfolio produktów, które precyzyjnie odpowiadają na wyzwania współczesnego rynku ziemniaczanego.
Allstar® – fundament ochrony przed ryzoktoniozą od momentu sadzenia
Prawidłowa agrotechnika i ochrona ziemniaka zaczyna się w glebie. Allstar® to specjalistyczny preparat grzybobójczy oparty na substancji czynnej Xemium (fluksapyroksad). Przeznaczony jest do stosowania w formie oprysku bruzdy podczas sadzenia bulw.
Dzięki wyjątkowej mobilności w podłożu i tkankach, Allstar® tworzy wokół sadzeniaka strefę ochronną, zabezpieczając młode, wrażliwe kiełki przed porażeniem przez Rhizoctonia solani. Zapewnia to równe, zdrowe wschody, mocniejszy wigor początkowy roślin i ogranicza występowanie ospowatości bulw, co bezpośrednio przekłada się na wyrównany i zdrowy plon.
Cabrio® Max – maksymalna ochrona na początek przed zarazą i alternariozą
Dzięki unikalnemu połączeniu czterech uzupełniających się substancji czynnych: ametoktradyny, fosfonianu potasu, boskalidu oraz piraklostrobiny, Cabrio® Max zapewnia najwyższy poziom skuteczności i wielokierunkowe działanie na roślinie — kontaktowe, systemiczne i translaminarne. Co szczególnie istotne, preparat przemieszcza się również w dół wiązkami naczyniowymi, chroniąc roślinę od miejsca naniesienia cieczy roboczej aż do jej najniższych partii, co przekłada się na kompleksowe i niezwykle skuteczne zapobieganie zarazie ziemniaków oraz alternariozie od najwcześniejszych faz rozwoju roślin.
Divexo® i Revyona® – uderzenie w zarazę i alternariozę
Gdy plantacja wchodzi w fazę intensywnego rozwoju naci i zwierania międzyrzędzi, kluczowe staje się zabezpieczenie części nadziemnej. Tutaj idealnie sprawdza się technologia oparta na innowacyjnych produktach Divexo® oraz Revyona®.
- Divexo® to zaawansowany fungicyd wykazujący wybitne działanie zapobiegawcze i interwencyjne w walce z zarazą ziemniaka. Dzięki doskonałemu zabezpieczaniu liści środek ten oferuje skuteczną ochronę przed zarazą.
- Revyona® to nowoczesna odpowiedź na rosnącą presję alternariozy. Zawiera rewolucyjną substancję czynną z grupy triazoli – Revysol® (mefentriflukonazol). Elastyczna budowa cząsteczki sprawia, że wiąże się ona z enzymami patogenu z ogromną siłą. Dlatego wykazuje wysoką skuteczność również w warunkach narastającej odporności i stanowi ważny element strategii antyodpornościowej.
Przemysław Kostrzewski, Crop Manager ds. upraw sadowniczych, warzywniczych i ziemniaków, BASF Polska
BASF Polska
Signum® 33 WG – zaawansowana technologia ochrony przeciwko alternariozie
Fungicyd w formie granul do sporządzania zawiesiny wodnej (WG) o działaniu układowym do stosowania zapobiegawczego w ochronie ziemniaka przed alternariozą, będzie doskonałym uzupełnienie każdego programu ochrony.
Kiedy stosować fungicydy na ziemniaki? Terminy zabiegów
Kluczem do sukcesu w ochronie plantacji jest precyzyjne wyznaczenie terminów aplikacji. Pierwszy zabieg ma charakter doglebowy (Allstar® w trakcie sadzenia). Kolejne opryski nalistne należy stosować zapobiegawczo lub natychmiast po zaobserwowaniu pierwszych objawów choroby.
Terminy kolejnych zabiegów należy dostosować do przebiegu pogody, presji chorób oraz zaleceń zawartych w etykietach środków ochrony roślin. Divexo® można stosować od początku rozwoju pędów bocznych aż do późnych faz rozwojowych ziemniaka (BBCH 21–89), wykonując maksymalnie dwa zabiegi w sezonie. W programie ochrony zaleca się rotację fungicydów o różnych mechanizmach działania, co ogranicza ryzyko rozwoju odporności patogenów.
Tabela: Charakterystyka i zastosowanie kluczowych fungicydów BASF w uprawie ziemniaka
| Produkt | Substancja czynna | Główne zastosowanie | Termin stosowania | Najważniejsza zaleta |
|---|---|---|---|---|
| Allstar® | ryzoktonioza ziemniaka | Podczas sadzenia bulw | równomierne wschody i wysoka zdrowotność bulw | |
| Cabrio® Max | Ametoktradyna, Fosfonian potasu, Boskalid, Piraklostrobina | zaraza ziemniaka, alternarioza ziemniaka | Pierwsze zabiegi nalistne | Zwalcza dwie najgroźniejsze choroby równocześnie |
| Divexo® | ametoktradyna + propamokarb | zaraza ziemniaka | BBCH 21–89 | działanie kontaktowe i układowe, element strategii antyodpornościowej |
| Revyona® | Revysol® (mefentriflukonazol) | alternarioza ziemniaka | zgodnie z etykietą | wysoka skuteczność od 5°C, wydłużone działanie |
| Signum® 33 WG | Boskalid, Piraklostrobina | alternarioza ziemniaka | zgodnie z etykietą | Pewny partner w każdym programie ochrony ziemniaków |
Jak zoptymalizować ochronę ziemniaka? Praktyczne wskazówki
Aby w pełni wykorzystać potencjał nowoczesnych fungicydów i cieszyć się zdrowym plonem, należy bezwzględnie przestrzegać zasad prawidłowej techniki oprysku:
- Ilość cieczy użytkowej: dostosuj do wielkości naci oraz zaleceń etykiety środka. Odpowiednie pokrycie roślin cieczą roboczą ma kluczowe znaczenie dla skuteczności zabiegu.
- Warunki wykonania zabiegu: oprysk wykonuj zgodnie z zaleceniami etykiety, przy warunkach umożliwiających równomierne pokrycie roślin. Unikaj wykonywania zabiegów podczas silnego wiatru oraz przed spodziewanymi intensywnymi opadami, o ile etykieta produktu nie stanowi inaczej.
- Rotacja substancji czynnych: stosowanie fungicydów o różnych mechanizmach działania stanowi ważny element strategii ograniczania ryzyka powstawania odporności patogenów. Program ochrony powinien być dostosowany do presji chorób oraz zaleceń etykiet poszczególnych produktów.
Podsumowanie – postaw na sprawdzoną ochronę
Właściwa uprawa ziemniaków to proces skomplikowany i wymagający ciągłego monitorowania stanu zdrowotnego roślin. Zaniechanie ochrony lub stosowanie przestarzałych rozwiązań generuje ryzyko strat, które mogą zniweczyć cały trud włożony w prowadzenie plantacji.
Wdrożenie do strategii ochrony innowacyjnych produktów od BASF – doglebowego fungicydu Allstar® oraz nalistnych preparatów Cabrio® Max, Divexo® oraz Revyona® i Signum® 33 WG – gwarantuje kompleksowe zabezpieczenie plantacji przed zarazą, alternariozą i ryzoktoniozą. To sprawdzona inwestycja, która zapewnia zdrowotność roślin, ułatwia przechowywanie bulw i pozwala uzyskać wysoki, wyrównany plon o doskonałych parametrach handlowych.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ) – Ochrona fungicydowa ziemniaka
Kiedy wykonać pierwszy zabieg fungicydowy na ziemniakach?
Pierwszy zabieg należy wykonać zapobiegawczo lub zgodnie z systemami sygnalizacji chorób. W przypadku wysokiego ryzyka wystąpienia zarazy ziemniaka nie warto czekać na pojawienie się pierwszych objawów, ponieważ patogen rozwija się bardzo szybko.
Jakie są pierwsze objawy alternariozy, a jakie zarazy ziemniaka?
Alternarioza objawia się małymi, suchymi, ciemnobrunatnymi plamami z koncentrycznymi kręgami (przypominającymi tarczę strzelecką), które nie rozprzestrzeniają się na łodygi tak dynamicznie. Zaraza ziemniaka tworzy duże, wodniste, szybko powiększające się plamy (często z białym nalotem zarodników od spodu liścia przy wysokiej wilgotności), które błyskawicznie atakują również ogonki liściowe i całe łodygi.
Jak rozpoznać pierwsze objawy zarazy ziemniaka?
Na liściach pojawiają się nieregularne, wodniste plamy, które szybko brunatnieją. Przy wysokiej wilgotności od spodniej strony liścia widoczny jest biały nalot zarodników. Choroba może bardzo szybko porażać również łodygi i bulwy.
Czym różni się alternarioza od zarazy ziemniaka?
Alternarioza najczęściej pojawia się na starszych liściach i tworzy brunatne plamy z charakterystycznymi koncentrycznymi pierścieniami. Zaraza rozwija się znacznie szybciej, powodując wodniste plamy oraz gwałtowne zamieranie naci.
