„Jeśli lustracja pola ujawnia pierwsze ogniska mączniaka lub plamy septoriozy na liściach dolnych, w łanie długo utrzymuje się wilgoć, a prognozy zapowiadają kolejne mokre dni nalezy wykonac zabieg. Wczesne przerwanie łańcucha infekcji jest tańsze i skuteczniejsze niż późniejsze interwencje ratunkowe zabiegiem T2.”
Najlepszy zabieg T1 na zboża - co zastosować?
Dbałość o zdrowotność już od wczesnej wiosny jest istotnym aspektem przy dążeniu do opłacalnej produkcji zbóż. Łagodne zimy oraz ciepły początek wiosny sprzyjają infekcjom grzybowym w uprawach pszenicy ozimej, zwiększając ryzyko rozwoju chorób. Wraz z ruszeniem wiosennej wegetacji, szczególnie w uprawach pszenicy ozimej, infekcje grzybowe stają się poważnym zagrożeniem, dlatego ich eliminacja powinna nastąpić już podczas zabiegu T1.
Wprowadzenie do zabiegu T1
Zabieg T1 to jeden z najważniejszych momentów w ochronie zbóż przed chorobami grzybowymi. Wykonywany w fazie krzewienia, kiedy rośliny są szczególnie narażone na infekcje, pozwala skutecznie zabezpieczyć plantację przed najgroźniejszymi patogenami. Wczesne fazy rozwoju zbóż, zwłaszcza pszenicy, to czas, gdy mączniak prawdziwy zbóż, septorioza paskowana liści pszenicy oraz łamliwość źdźbła zbóż mogą bardzo szybko się rozprzestrzeniać. Właśnie dlatego tak istotne jest, by już na tym etapie zadbać o skuteczne zwalczenie tych chorób i zapobiec ich dalszemu rozwojowi. Odpowiednio przeprowadzony zabieg T1 nie tylko chroni liście pszenicy przed septoriozą paskowaną liści, ale także ogranicza presję mączniaka prawdziwego w całym sezonie. Dzięki temu rośliny mają szansę na prawidłowy rozwój i osiągnięcie wysokiego plonu, nawet w warunkach sprzyjających rozwojowi patogenów.
Zabieg T1 w zbożach – co zwalczamy?
Pierwszy zabieg fungicydowy ma znaczący wpływ na budowanie plonu. Zabieg T1 jest stosowany w różnych gatunkach zbóż, takich jak pszenica, jęczmień czy pszenżyto, w celu ochrony przed chorobami podsuszkowymi oraz chorobami liści. Straty spowodowane rozwojem chorób mogą być bowiem nie do odrobienia. Głównym celem zabiegu T1 w zbożach jest zatem ograniczenie szkodliwości chorób podsuszkowych (podstawy źdźbła) oraz pierwszych patogenów liści rozwijających się na liściach wiosną.
Decyzja o wykonaniu zabiegu powinna być podjęta po przekroczeniu progu szkodliwości infekcji grzybowych, które stanowią poważne zagrożenie dla upraw.
Łamliwość źdźbła zbóż
Łamliwość podstawy źdźbła jest jedną z głównych chorób podsuszkowych atakujących źdźbła zbóż i traw. Chorobą najczęściej zagrażającą podstawie źdźbła jest łamliwość źdźbła zbóż. Na pierwszym międzywęźlu powstają wówczas soczewkowate, kremowobrunatne plamy z brązową otoczką. Objawy chorobowe łamliwości podstawy obejmują bielenie kłosów oraz łamanie źdźbła, co prowadzi do osłabienia, łamania i wylegania zbóż.
Zabieg T1 w zbożach ma duże znaczenie dla zdrowotności liści , źdźbła oraz eliminacji podsuszkowych. Bowiem zabiegi przeciwko tej chorobie wykonuje sie tylko i wyłącznie w terminie T1 .
Mączniak prawdziwy zbóż i traw
Wśród polifagicznych grzybów, które najczęściej stanowią zagrożenie dla wielu zbóż, jest Blumeria graminis – sprawca mączniaka prawdziwego zbóż i traw . To pasożyt bezwzględny, czyli taki, który rozwija się wyłącznie na żywym materiale. Charakterystyczna biała watowata grzybnia obejmuje powierzchnię liści, rozpoczynając od tych najstarszych i podążając w kierunku kłosa. Z czasem strzępki grzybni ciemnieją, a w ich pobliżu pojawiają się czarne kuliste owocniki. Mączniak jest chorobą charakterystyczną, łatwo rozpoznawalną przez rolników jednak jego znaczenie z punktu widzenie ekonomicznego i późniejszego wpływu na plon jest znacznie mniejsze niż np. wpływ septoriozy.
Rdza brunatna
Kolejnym przykładem pasożyta bezwzględnego jest rdza brunatna , zagrażająca uprawom pszenicy, pszenżyta i żyta. Oprócz rdzy brunatnej, zagrożeniem dla zbóż jest także rdza żółta zbóż, która – podobnie jak inne choroby grzybowe – wymaga skutecznej ochrony fungicydowej.
Pierwsze objawy widoczne są głównie na górnej stronie liści w postaci nieregularnie rozrzuconych poduszeczek barwy brązowej lub pomarańczowej, które są skupieniami urediniospor. Z czasem na spodniej stronie liści pojawiają się czarne punkty, które zawierają teliospory. Rdza brunatna pszenicy jest jedną z najgroźniejszych chorób grzybowych atakujących liście pszenicy.
Plamistość siatkowa
W uprawie jęczmienia duże znaczenie ma plamistość siatkowa jęczmienia , która jest jedną z najczęstszych chorób grzybowych atakujących jęczmień. Do infekcji tą chorobą dochodzi w fazie krzewienia i strzelania w źdźbło. Charakterystyczne dla choroby są dwa typy objawów. Jednym z nich są plamy typu „net”, czyli krzyżująca się pod kątem prostym nekrotyczna siateczka, ułożona liniowo na liściu. Z kolei drugi typ plam określa się jako „spot” – są to brązowe jednorodne plamy w kształcie owalu bądź soczewki, otoczone wąską chlorotyczną obwódką. Rozwojowi choroby sprzyja wilgotna pogoda, która doprowadza do powiększania i łączenia się plam. Brak ochrony nakierowanej na plamistość siatkową jęczmienia prowadzi do zajęcia przez patogen liści, pochew liściowych, kłosów i ości.
Septoriozy
Zmniejszenie powierzchni asymilacyjnej ma związek z pojawieniem się – szczególnie w uprawie pszenicy i pszenżyta – chorób grzybowych takich jak septorioza liści i septorioza plew , które powodują straty w plonie. Pierwsze oznaki septoriozy liści to małe, wydłużone jasne plamy, które szybko żółkną. Wraz z rozwojem choroby obszar plam powiększa się, a jego końce stają się nieregularne po oddzieleniu nerwami. Później na powierzchni plam pojawiają się czarne punkty, zwane piknidiami. Warto zaznaczyć, że septorioza jest chorobą, której częstotliwość występowania w Polsce jest ogromne ( w ciagu ostatnich 24 lat występowała na > 80% plantacji – dane z ponad 1.000 doświadczeń prowadzonych przez BASF) a jej występowanie może skutkować znacznymi stratami w plonach.
Warto również pamiętać, że również brunatna plamistość liści jest chorobą, którą należy zwalczać w zabiegu T1.
Kondycja roślin a zabieg T1
Stan zdrowotny roślin w momencie wykonywania zabiegu T1 ma kluczowe znaczenie dla skuteczności ochrony. Rośliny w dobrej kondycji, odpowiednio odżywione i zadbane, lepiej radzą sobie z presją patogenów w fazie krzewienia. Słabe lub uszkodzone zboża są natomiast bardziej podatne na infekcje, co może prowadzić do szybszego rozwoju chorób i większych strat w plonie. Dlatego przed przystąpieniem do zabiegu T1 warto zadbać o właściwe nawożenie, optymalne zaopatrzenie w składniki pokarmowe oraz ochronę przed szkodnikami. Wczesna interwencja, gdy rośliny są w fazie krzewienia, pozwala nie tylko ograniczyć rozwój chorób grzybowych, ale także wspiera prawidłowy wzrost i rozwój zbóż w kolejnych etapach sezonu.
Presja chorób a zabieg T1
Decyzja o wykonaniu zabiegu T1 powinna być uzależniona od aktualnej presji chorób na plantacji. Wysoka presja patogenów, wynikająca z niekorzystnych warunków pogodowych, takich jak częste opady deszczu czy długotrwała wilgotność, znacząco zwiększa ryzyko infekcji. Również rodzaj uprawy, gatunek zboża oraz obecność resztek pożniwnych z poprzedniego sezonu mogą wpływać na nasilenie chorób. W takich sytuacjach zabieg T1 staje się niezbędny, by zapobiec rozprzestrzenianiu się patogenów i ograniczyć straty w plonach. Monitorowanie warunków pogodowych oraz obserwacja pierwszych objawów chorobowych na plantacji pozwalają na precyzyjne określenie momentu, w którym interwencja będzie najbardziej skuteczna.
Magdalena Pietrzak, CER Crop Manager, BASF Polska
BASF Polska
Podstawa źdźbła a zabieg T1
Ochrona podstawy źdźbła to jeden z kluczowych celów zabiegu T1. Choroby takie jak fuzaryjna zgorzel podstawy źdźbła czy łamliwość źdźbła mogą prowadzić do poważnych uszkodzeń, osłabienia roślin i wylegania zbóż, co bezpośrednio przekłada się na obniżenie plonu. Wczesna aplikacja odpowiednich substancji czynnych, takich jak metrafenon, boskalid, pozwala skutecznie zabezpieczyć podstawy źdźbła przed infekcjami grzybowymi. Dzięki temu rośliny zachowują stabilność i zdrowotność przez cały sezon wegetacyjny. Regularna ochrona podstawy źdźbła w ramach zabiegu T1 to inwestycja w długotrwałą kondycję plantacji i pewność uzyskania wysokiej jakości ziarna.
Kiedy wykonać zabieg T1 na zboża?
Poniższa tabela syntetyzuje kluczowe wytyczne dotyczące zabiegu T1 w zbożach. Zawiera najważniejsze terminy BBCH, warunki wykonania, czynniki decyzyjne oraz konsekwencje opóźnień, aby ułatwić szybkie podejmowanie decyzji w polu. Może służyć jako praktyczny przewodnik do planowania wczesnowiosennej ochrony zarówno w zbożach ozimych i jarych, jak i w rzepaku, z naciskiem na działanie prewencyjne przed przekroczeniem progów szkodliwości.
| Aspekt | Kluczowe informacje |
|---|---|
| Znaczenie zabiegu T1 | Wysoka skuteczność T1 wykonanego w odpowiednim momencie jest podstawą zdrowotności zbóż w późniejszym czasie. |
| Zakres terminu (BBCH) | BBCH 30–32: od początku strzelania w źdźbło do fazy drugiego kolanka. |
| Termin optymalny | BBCH 30–31: faza pierwszego kolanka. |
| Konsekwencje zaniechania | Opuszczenie T1 prowadzi do rozwoju chorób (zwłaszcza podstawy źdźbła), których nie da się naprawić kolejnymi opryskami fungicydowymi. |
| Warunki wykonania | Brak wiatru i deszczu; możliwość stosowania w niskich temperaturach. |
| Czynniki decyzyjne | Uwzględnić przebieg pogody, rodzaj uprawy i odmianę zboża. |
| Zależność od objawów | Wykonywać T1 niezależnie od występowania objawów chorobowych po przedplonach zbożowych. |
| Charakter działania | Prewencyjny: we wczesnych fazach rozwoju (w sezonie wegetacyjnym), przed przekroczeniem progów środowiskowych i progu szkodliwości. |
| Dobór rozwiązań | Wybierać produkty umożliwiające wykonanie zabiegu już wczesną wiosną. |
Zabieg T1 w zbożach jarych
Mimo krótszego czasu wegetacji zbóż jarych również one są narażone na duże straty związane z wystąpieniem chorób, takich jak rynchosporioza zbóż, choć w zbożach jarych pojawia się ona w mniejszym stopniu niż w ozimych. Jednak ta krótsza wegetacja oznacza też skrócenie czasu na skuteczną ochronę. Dlatego warto zastanowić się nad kompleksowym rozwiązaniem do zabiegu T1 w zbożach jarych.
W zależności od gatunku zbóż jarych stosuje się różne strategie ochrony. Ochrona fungicydowa pszenicy jarej przeważnie opiera się na jednym lub maksymalnie 2 zabiegach: T1 (BBCH 31–32) i T2 (BBCH 45–49). Z kolei w jęczmieniu jarym wystarczający jest jeden zabieg fungicydem, wykonany w fazie od końca strzelania w źdźbło do początku fazy kłoszenia (BBCH 37–51). Wyłącznie przy sprzyjających warunkach i silnej presji patogenów podejmuje się decyzję o kolejnym zabiegu.
Co na T1? Zabieg przeciwgrzybowy T1 w zbożach
Do pierwszego zabiegu fungicydowego w zbożach ozimych oraz jarych rekomendowane jest rozwiązanie Duet na Start. Zabiegów fungicydowych na T1 dokonuje się z użyciem różnych substancji czynnych, które zapewniają długotrwałą ochronę roślin przed chorobami grzybowymi. Podstawą Duet na Start jest połączenie siły 3 substancji aktywnych: boskalidu, krezoksymu metylowego i metrafenonu, które zawarte są w dwóch produktach: Empartis® i Flexity®. Duet na Start jako pak fungicydowy na zabieg T1 w zbożach chroni przed łamliwością podstawy źdźbła, ograniczając jej występowanie o ponad 90%, oraz redukuje porażenie mączniakiem prawdziwym zbóż i traw.
Ponadto Duet na Start zapewnia doskonałą ochronę zapobiegawczą i interwencyjną przed plamistością siatkowaną jęczmienia, septoriozą liści, rdzą brunatną i rynchosporiozą. Odpowiedni dobór substancji czynnych w zabiegach T1 wpływa również na lepsze pobieranie składników pokarmowych przez rośliny, co przekłada się na ich zdrowotność i wyższy plon.
„Mówiąc o zabiegu T1 w zbożach stawiamy na rozwiązanie, które w jednym przejeździe zabezpiecza podstawę źdźbła i dolne liście. Duet na Start łączy trzy substancje o uzupełniającym się działaniu: boskalid na choroby podstawy, krezoksym metylu z silnym efektem zapobiegawczym i korzyściami fizjologicznymi oraz metrafenon celowany w mączniaka. W praktyce daje to szeroką i długotrwałą ochronę — wyraźne ograniczenie łamliwości i mączniaka oraz bardzo dobrą skuteczność na septoriozy, rdze i plamistość siatkową. Atutem jest mobilność w roślinie oraz długość działania, preparat tworzy na liściach depozyty które utrzymują barierę ochronna nawet do kolejnego zabiegu w fazieT2, Ważne, że produkt można z powodzenien stosować także przy chłodniejszej wiośnie. Rekomendowana dawka 0,75 + 0,25 l/ha,.”
Magdalena Pietrzak, CER Crop Manager, BASF Polska
BASF Polska
Pierwszy wiosenny zabieg fungicydowy w zbożach
Ochronę fungicydową zbóż ozimych warto rozpocząć już we wczesnych fazach rozwoju, szczególnie gdy na polu pozostają resztki pożniwne, które mogą być źródłem infekcji grzybowych. Właściwe przeprowadzenie zabiegu t1 w tym okresie pozwala skutecznie ograniczyć zagrożenie ze strony patogenów i zabezpieczyć plon. Rozwiązanie Duet na Start w pierwszym zabiegu fungicydowym należy zastosować w dawce 0,75 l/ha Empartis® + 0,25 l/ha Flexity®. Bardzo dużym plusem jest szerokie okno aplikacji, jeśli chodzi o fazy rozwojowe zbóż. Duet na Start daje gwarancję długiej ochrony, co umożliwia zachowanie zdrowotności do kolejnego zabiegu w sezonie. Produkty wchodzące w skład paku Duet na Start cechują się bardzo dobrą formilacją , szybko wnikają w roślinę i tworzą na powierzchni liści swego rodzaju krystaliczne depozyty – barierę ochronną. Taka cecha ogranicza wnikanie grzyba i blokuje jego rozwój nawet w późniejszym momencie zetknięcia się z depozytami zgromadzonymi na liściach.
Zabieg T1 w pszenicy – jak wzmocnić odporność zbóż?
Dobór substancji w paku Duet na Start to nie tylko ochrona, to również pozytywne oddziaływanie na fizjologię rośliny. Zastosowanie krezoksymu metylu z grupy strobiluryn w zabiegu T1 w zbożach przynosi znakomite korzyści fizjologiczne – wpływa na lepszą gospodarkę składnikami pokarmowymi w roślinie oraz efektywniejsze wykorzystanie azotu. Dodatkowo, zabieg T1 poprawia kondycję roślin oraz skutecznie chroni m.in. przed chorobami podstawy źdźbła, co jest kluczowe dla zdrowia i wzrostu zbóż. Współdziałanie właściwości grzybobójczych i fizjologicznych produktów wchodzących w skład rozwiązania Duet na Start umożliwia wzrost plonowania poprzez:
- zmniejszenie produkcji etylenu w warunkach stresowych,
- lepszą gospodarkę wodną (mniejsza ilość wody potrzebna do wytworzenia 1 kg plonu),
- ograniczenie negatywnego wpływu wysokich temperatur na rośliny.
Podsumowanie
Dobrze zaplanowany i terminowo wykonany T1 w zbożach to fundament zdrowotności łanu i potencjału plonowania. W latach z łagodną zimą i ciepłą, wilgotną wiosną presja patogenów rośnie, a straty z wczesnych infekcji (łamliwość podstawy źdźbła, mączniak, septoriozy, rdze; w jęczmieniu także plamistość siatkowa) są praktycznie nie do odrobienia kolejnymi opryskami. Dlatego warto postawić na rozwiązanie, które jednocześnie chroni podstawę źdźbła i pierwszą falę chorób atakującyhc dolne liście oraz wspiera fizjologię roślin już na tym wczesnym etapie.
Rekomendacje na zabieg T1 w zbożach:
- Termin: BBCH 30–32 (optymalnie 30–31) przy oknie pogodowym bez wiatru i opadów; decyzję poprzeć lustracją plantacji i monitoringiem pogody.
- Cel zabiegu: ochrona podstawy źdźbła i ograniczenie infekcji liści (mączniak, septorioza, rdze; w jęczmieniu – plamistość siatkowa, rynchosporioza).
- Rozwiązanie: Duet na Start – 0,75 l/ha Empartis® + 0,25 l/ha Flexity® (boskalid + krezoksym metylu + metrafenon). Zestaw 3 substancji czynnych zapewnia długą, szeroką ochronę: silne ograniczenie łamliwości podstawy źdźbła i mączniaka oraz bardzo dobry efekt zapobiegawczy i interwencyjny na septoriozy, rdze i plamistość siatkową.
- Plus dla plonu: krezoksym metylu (strobiluryna) poprawia wykorzystanie azotu, gospodarkę wodną i tolerancję na stres cieplny – rośliny dłużej utrzymują kondycję i efektywniej budują plon.
- Dobra praktyka: zadbać o kondycję roślin (nawożenie, mikroelementy), rotację mechanizmów działania w programach ochrony (strategie antyodpornościowe); zawsze stosować środki zgodnie z etykietą.
